2019_Temmuz

Arena olarak adlandırılan koşu pisti, ortada hipodromun ana ekseni boyunca uzanan, yaklaşık 8 m genişliğinde bir platform ( spina ) ile ikiye ayrılır. Roma döneminde üzerinde dikilitaş, heykel ve sunak gibi anıtların yukseldiği bu platform, yapının merkezi niteliğindedir. Yapının güney ucunda yer alan çıkış hattından ( carceres ) yarışa başlayan at arabaları, spina etrafında genellikle 7 tur atarak yarışmayı tamamlarlar. Antakya Hipodromu arenasının 493m uzunluğunda olduğu düşünülürse, yarışçıların bir turda 1 km yol kat ettiğini ve toplam parkurun yaklaşık 3.5 km olduğunu söylemek mümkündür. Diğer hipodromlar ile karşılaştırıldığında Antakya Antik Hipodromu hakkında neler söyleyebilirsiniz? At arabası yarışları Roma döneminin en önemli spor faaliyetlerinden birisiydi. Roma kültürünün Akdeniz dünyasına hakim olduğu dönemde tüm önemli merkezlerde hipodrom / circus yapıları inşa edilmişti. Bunlar arasında Roma, İstanbul (Konstantinopolis) ve Antakya (Antiokheia) Hipodromları mimari özelliklerinin yanı sıra bu kentlerde gerçekleşen yarışların nitelikleri bakımından da en önemlileri idi. Antik kaynaklar Antakya Hipodromu’nun M. Ö. 67 yılında inşa edildiğini aktarır. Buna göre yapı, hem İstanbul Sultanahmet’te yer alan hipodromdan (M. S. 200) hem de Roma kentindeki Circus Maximus’tan (M. Ö. 49 - 44) daha erken döneme aittir. Diğer taraftan Antakya’nın Hellenistik dönemde bir başkent olması, Hellenistik köklerine sıkı sıkıya bağlı bu kentte daha erken döneme ait bir hipodrom yapısının bulunması gerektiğini düşündürür. Boyut bakımından karşılaştıracak olursak Antakya Hipodromu’nun İstanbul, Sultanahmet’teki hipodromdan (At Meydanı) daha büyük olduğunu söylemek mümkündür. Antakya Hipodromu 513 m x 113 m ölçülerinde ve 80.000 kişilik iken, 450 x 130 m ölçülerindeki İstanbul Hipodromu 40 - 50 bin kişi seyirci kapasitesine sahipti. Antakya hipodromu Roma’daki Circus Maximus ile de kıyaslanabilecek büyüklüktedir. Yapı, en gelişkin evresinde 621 x 118 m ölçülerinde ve 250.000 kişiliktir. Günümüzde, Veliefendi Hipodromu’nun yaklaşık 30 bin kişilik seyirci kapasitesine sahip olduğu düşünülürse, bu yapılarda toplanan kalabalığın büyüklüğü daha iyi anlaşılabilir. Hipodromların sosyal ve kültürel açıdan önemi nedir? At arabası yarışları Roma döneminde özellikle yaygınlaşmış ve popülerlik kazanmıştır. Bu amaçla inşa edilen yapılar 42 TJK’NIN SESİ TEMMUZ 2019 Antakya Antik Hipodromu Arkeolojik Kazısı nasıl yapılıyor? Antakya Hipodromu ilk olarak 1932 - 1935 yılları arasında Amerikalı ve Fransız arkeologlar tarafından kazılmaya başlanmış ancak çalışmalar tamamlanamamıştır. Yeni dönem çalışmaları 2010 yılında T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izinleriyle başlatılmıştır. 2013 yılından bu yana T. C. Bakanlar Kurulu kararıyla Prof. Dr. Hatice Pamir tarafından, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi adına yürütülen kazı çalışmaları, Üniversitenin Öğretim Üyeleri, öğrencileri ve Bakanlık Temsilcisi’nin katılımıyla gerçekleşmektedir. Çalışmalara, her yıl yurtiçi ve yurtdışındaki çeşitli üniversitelerden arkeologlar, konservatörler, mimarlar, antropologlar ve bu bölümlerde okuyan öğrenciler katılırlar. Kazı ekibimiz yaklaşık 20 kişiden oluşmaktadır. Kazı çalışmalarımız hergün 05:00’te başlar ve öğlen 13:00’e kadar arazi çalışması olarak devam eder; öğleden sonra ise kazıevinde o günkü çalışmaların raporunun hazırlanması, buluntuların temizlenmesi, tasnifi ve belgelenmesi yapılmaktadır. Kazı sezonu sonunda tüm eserler müzeye teslim edilir. Çalışmalarımız her yıl yaklaşık 2 ay süren aktif kazı faaliyetinin yanı sıra kış ayları boyunca devam eden çizim, belgeleme, literatür araştırması ve değerlendirme çalışmalarından oluşur. Bu çalışmaların sonucu her yıl kapsamlı bir rapor halinde Bakanlık’a sunulur, ayrıca Bakanlık tarafından düzenlenen bilimsel toplantılarda paylaşılır. Ayrıca detaylı çalışma sonuçlarını kapsayan, bilimsel nitelikli kitap ve makaleler hazırlıkları devam etmekle birlikte Antakya Kenti ve hipodrom yapısının daha iyi tanıtılmasına yönelik gezi rehberi hazırlıklarımız da sürmektedir. KAZI BAŞKAN YARDIMCISI DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞIL IŞIKLIKAYA LAUBSCHER (HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ, ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ) HATAY ARKEOLOJİ MÜZESİ / DAPHANE’DEKİ [HARBİYE] OLİMPİYAT STADI BETİMLİ MOZAİK... VELİEFENDİ HİPODROMU