PRP Dilimize “trombositlerden zengin plazma” olarak çevirebileceğimiz bu yöntemde, arızalanmış atın damarından alınan kanın işlemden geçirilerek içindeki trombositlerin toplanıp yoğunlaştırıldığı plazma kullanılır. Bilindiği gibi, kanın sıvı kısmına plazma denir ve içinde proteinler, glikoz, lipid ve tuz gibi kimyasal maddeler bulunur. Plazmada büyük oranda su vardır. Trombositlere kan pulcukları da denir. Çekirdekleri yoktur ve en küçük kan hücreleridir. Mikroskopta incelenirse, küçük, çekirdeksiz plakalar şeklinde görülürler. Kanın pıhtılaşmasını uyardıkları için yaralanmalarda ve damar çatlaklarının onarımında etkili olurlar. Damarın iç yüzeyine yapışarak birikir ve yaralı bölgeyi tıkarlar. Kan pıhtısının meydana gelmesine yardımcı olurlar. Pıhtı oluştuğu zaman katılaşarak yarayı kapatır ve kanamayı durdururlar. Kanamaların önlenmesi, pıhtı oluşumu, yaraların kapatılması ve yaraların iyileşmesi gibi önemli görevlerin yanında bazı kimyasal reaksiyonların düzenlenmesinde de rol oynarlar. Kan alındıktan sonra santrifüjden geçirilir. Kan tüpünün alt kısmında biriken alyuvarlar (kırmızı kan hücreleri) bu yöntemde kullanılmaz. Üst taraftaki sarı renkli sıvı plazmadır. Elde edilen sıvıdaki trombosit miktarı, yoğunlaştırıldığı için kandaki normal değerinin birkaç kat fazlasıdır. Trombositler ve onların içerdiği büyüme faktörlerinden yararlanmak bu yöntemin amacıdır. Lokal yangılarda veya alerjik olaylarda akyuvarların (beyaz kan hücreleri) içindeki bazı granüller hücre dışına bırakılır. Bunlardan yangı bölgesindeki trombositlerden dışarı çıkan alfa granüller, bizim için önemli olan büyüme faktörlerini içerirler. Büyüme faktörleri hücrelerin göç etmesini, çabuk çoğalmalarını, doku ve organların olgun biçimlerine ulaşma sürecini hızlandırır. Hücreleri bir araya getirerek dokuların oluşmasını, dokular arasının doldurulmasını, dokuların gelişmesini ve şekillenmesini yönetirler. Doku ve organları erişkin duruma getirir. Böylece bu doku ve organlar kendilerine has özellikler kazanırlar ve çalışmaya başlarlar. Laboratuvarda hazırlandıktan sonra PRP uygulaması kolay olduğu için atın ahırında bile yapılabilir. Trombositlerden zengin plazma hasarlı bölgeye, tendo veya ligamente, hatta derin yaralara da enjekte edilmektedir. PRP sıvısının eklem içine enjeksiyonundan sonra, kıkırdak hasarının onarımı hızlanır. Eklemin kayganlığı artar. Kıkırdak koruyucu elemanlar etkinleşir. PRP enjeksiyonundan sonra aynı zamanda şok dalga uygulaması da iyileşmeyi sağlayan büyüme faktörlerinin serbest kalmalarını arttırmaktadır. Şok dalga yönteminde, beden dışında yüksek frekanslı ve basınçlı ses dalgaları istenilen bölgeye özel bir cihaz ile odaklandırılarak uygulanır. Amaç, kan akımının hızlandırılmasıdır. Böylece iyileşme mekanizmaları devreye sokularak harekete geçirilir. Bu dalgalar, kas spazmlarını çözer, hasarlı tendo, ligament ve diğer dokuların yenilenmesine yardımcı olur. Bu konuda yapılan saha çalışmalarında PRP ve şok dalga sağaltımının birlikte kullanılması daha başarılı sonuçlar vermiştir. IRAP Bu yöntemin adı “interleukin-1 receptor antagonist protein” sözcüklerinin baş harflerinden oluşur. PRP’nin aksi yönünde çalışır. Yangısal olayların gelişmesini engeller. Hasarlı bölge eklem ise, eklemdeki yıpranma ve dejenerasyonu azaltır. Bu nedenle dejeneratif eklem yangılarında, özellikle osteoarthritis’te ve diğer ortopedik hastalıklarda IRAP ideal bir sağaltım seçeneğidir. IRAP, PRP’den farklı hazırlanır ve ahır koşullarında yapılamaz. Attan alınan kan örneğinden kültür ekimi hazırlanır. Laboratuvar çalışmalarının daha uzun olması nedeniyle IRAP daha zahmetli bir sağaltım yöntemidir. IRAP uygulamasının osteoarthritli yarış atlarında eklem kıkırdağındaki yıpranmayı ve topallığı azaltmak suretiyle, eklem ağrısı gibi klinik belirtileri hafiflettiği yapılan çalışmalar sonucu ortaya çıkarılmıştır. Kontrol grubu ile yapılan araştırmalarda eklem içi IRAP enjeksiyonu topallığı ve eklemdeki yangısal şişkinliği azalttığı belirlenmiştir. Ayrıca synovitis (eklem zarında oluşan yangı) ve erken arthrit (eklem yangısı) olaylarında da başarılı olmuştur. 79 Türkiye Jokey Kulübü • • AT SAĞLIĞI •
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAzNjM=