Hareket sistemini oluşturan kemik, kas, tendo, ligament ve eklem gibi dokularda çalışma sırasında hasar oluşması çok sık rastlanan bir durumdur. Antrenman veya yarışın zorluğuna göre oluşan yıkımın derecesi de farklıdır. Bazı ciddi sakatlanmalar atın yarış yaşamının sona ermesine neden olursa da hasarların çoğunda bir süre sonra at iyileşerek tekrar sahaya döner. Söz konusu bu dokulardaki iyileşme veya yenilenme sürecini hızlandırmak için bazı sağaltım uygulamaları vardır. Burada amaç, atın bedeni hasarlı dokuyu onarırken ona yardım etmektir. Sakatlanmalar sonucunda kullanım kaybı görülen tendo, ligament, kemik ve kas zedelenmelerinin meydana geldiği bölge ve hasar derecesi farklı olsa bile iyileşme süreçleri birbirlerine benzer. Hasarın tam olarak düzelmesi aylarca sürebilir. Dışardan yapılan müdahaleler bu süreyi hızlandırıp atın daha kısa zamanda eski performansına ulaşmasını sağlar. Yenileyici veya canlandırıcı sağaltım yöntemleri son yıllarda yaygın şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu yöntemlerin ortak noktası, zedelenmiş dokularda bedenin kendi hücrelerini uyararak ve onları yönlendirerek iyileşme sürecini düzenleyip olayları kontrol altında yönetmektir. Sağaltımların temeli biyolojik maddelere dayandığı için Biyolojik Sağaltım adı da verilmektedir. Uygulama kolaylığı ve sağlıklı dokulara zarar vermemesi de avantajları olarak kabul edilir. Şimdilik belli başlı üç adet yenileyici, biyolojik sağaltım yöntemi kullanılmaktadır. Platelet rich plasma (PRP), Interleukin-1 receptor antagonist protein (IRAP) ve stem cell (kök hücre) sağaltımı. Her üçünün de yarış atlarının kas - iskelet sistemi sakatlıklarından kaynaklanan doku hasarlarının onarılmasına ve atların yeniden yarış sahalarına dönmelerine yardımcı oldukları kanıtlanmıştır. Bazı ciddi arızalanmalarda atların yarış yaşamı etkilense de, çoğunda at iyileşecek ve tekrar sahaya dönecektir. 78 • AT SAĞLIĞI • • Vet. Hek. Reha Gültepe
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAzNjM=