2019_Nisan

54 TJK’NIN SESİ NİSAN 2019 ATATÜRK VE BİTLİS Bitlis, 1916 yılında yaşanan Rus işgaliyle yıkılıp gitmiş bir şehirdir. Öyle ki, 13 Kasım 1916 tarihinde, Bitlis’e gelen Gazi Mustafa Kemal Atatürk, şehri gezdikten sonra “acaba Pompeus’a mı geldim?” yorumunu yapmıştır. Yine, işgalden sonra Bitlis’e Vali olarak atanan Mazhar Müfit Kansu, “...Fakat ne yazık ki, Bitlis’i tahayyül ve tasavvur ettiğimden çok daha perişan bir halde bulmuştum. Osmanlı İmparatorluğu’nun bütün refah imkanlarından faydalanmış olarak büyüyen Bitlis, bir harabezardan farksızdı... Öyle bir vilayete vali gelmiş bulunuyorum ki, vilayet merkezi ve konağı yok.” demiştir. Osmanlı Devleti, 1912 yılında başlayan Balkan Harbi’nden yenik ve yorgun çıkmıştı. Buna rağmen, kendini bir anda Birinci Dünya Harbi’nin içinde buldu. Bu durumu fırsat bilen Rus Orduları ve ona destek veren Ermeni İntikam Taburları da 20 Şubat’ta Muş ve Tatvan’ı işgal ettikten sonra toplam 16.000 kişi ve 12 topla Bitlis Boğazındaki Bahşah Mevkii’ne gelip dayanmıştı. 1400 kişilik bir güç tarafından 18 top ile kahramanca savunulan Bitlis, ne yazık ki 3 Mart 1916 tarihinde, sabah saat 05.30’da işgal edildi. Bu gelişmeden sonra Türk Genel Kurmayı, Çanakkale’de büyük kahramanlıklar göstermiş olan 2’nci Ordu’nun Doğu Anadolu bölgesine sevk edilmesi kararı aldı. Komutanlığına da Anafartalar Kahramanı Gazi Mustafa Kemal Paşa atandı. 27 Mart 1916’da Diyarbakır’a varan Mustafa Kemal Paşa, Bitlis - Muş - Oğnut Cephesi’ndeki, 16’ncı Kolordu’nun emir ve komutasını ele almıştır. Daha sonra, aşama aşama Bitlis’e ilerleyen 5’İnci Tümen’in kurmuş olduğu mevzileri gezerek talimatlar vermiş, Kampos ve Nabat Dağları’na çıkarak düşman askerlerinin savunma hatlarını incelemiştir. “Anafartalar Kahramanı” olarak bilinen Mustafa Kemal Atatürk, ünü bütün orduya ve Anadolu’ya yayılmış bir komutandı. Mustafa Kemal Paşa’nın bu cepheye gelişi, askerin ve bölge halkının moralini çok yükseltmişti. 35 yaşında, genç bir general olmasına rağmen bilgili ve deneyimliydi. 1 Ağustos 1916 tarihinde, Bitlis’in Ruslardan geri alınması için taarruz emrini verdiğinde harekete geçen birlikler, kahramanca mücadele ederek, 8 Ağustos günü, akşam saat 5’te Bitlis’i düşmanın elinden kurtarmıştır. 5 ay 5 gün düşman işgalinde kalan Bitlis, Birinci Dünya Savaşı’yla beraber işgal edilen vilayetler içinde istiklaline kavuşan ilk şehir olmuştur. Bitlis’in kurtuluşu, aynı zamanda Milli Mücadele’nin ilk kıvılcımı ve zaferi olmuştur.