2019_Nisan

55 TJK’NIN SESİ NİSAN 2019 Bitlis’in atçılık tarihini incelemek için Türkiye Jokey Kulübünün katkılarıyla, tam yüz yıl sonra okuyucular ile buluşan ve ülkemizde atçılık tarihi ile ilgili araştırma yapan herkesin, mutlaka okuması gereken “Osmanlı Atları” adlı eseri incelediğimizde, yerel at ırkının Arap atları ile çiftleştirilerek, yerel dilde, “Loçka” olarak adlandırılan boynu kısa, bedeni ensiz, göğsü geniş, ayakları ince ve tırnakları sağlam atların var olduğunu görüyoruz... itlis Vilayeti, Van vilayeti gibi küçük hayvanlara sahiptir. Muş Ovası hayvan yetiştirmeye gayet müsaittir. Genç Sancağı’nın dağlık ve taşlık olmasından dolayı hayvanlara ehemmiyet verilmemiştir. Siirt Sancağı’nın mümbit ve mahsuldar olmasından dolayı at yetiştirmeye ehemmiyet verilmiş, Arap hayvanıyla çiftleştirilerek güzel hayvanlar elde edilmiştir. Bitlis vilâyetinde; Muş, Malazgirt, Varto, Siirt, Harzan Kazaları’nda çok at vardır. Gerek Van ve gerekse Bitlis yerli hayvanları diğerlerinin aynısıdır. Kafa küçük ve düzgündür, boyun kısa ve küçük uzuvlu, beden ensiz, göğüs geniş, ayaklar ince, tırnaklar sağlamdır. Bunlar, hayvanların eşkâlini gösterir iyi bir örnektir. Diğer bir basit kısım vardır ki bunlarda kulaklar büyükçe, içi kıllarla örtülüdür, bel kemiği doğru, amudiyet düzgün değildir, bu kulaklarda uzun kıllar mevcut, yele ve kuyruk uzundur. Mahalli dilde, bu kısım atlar “Loçka” tabir edilir. Bu havalide, hayvanlar iğdiş edilmez, aygır olarak istihdam edilir. Aygırlar, gayetle muti ve sakindir. Hiçbir atın yedeğinde götürülmesine lüzum görülmez. Başıboş gider yahut önündeki hayvanlara bağlanıp katar olur, gider. Muş livası dahilinde bulunan Ciran, Hiran, Haydaran Kürt aşiretlerinin nezdinde Arap hayvanlarının daha kısa boylu olanları vardır. Bunlar, Arap ırklarının Sıklavi, Hilfi, Maniki ırklarının etkisi altındadır. Yükseklikleri, 158 - 162 santimetreye ulaşanları vardır. Bazı Kürt aşiretleri nezdinde, Karabağ hayvanları; Arya kabilesinin Acem hayvanları bulunur. Diyarbakır’da da şartlar aynıdır. Burada Kürt aşiretlerinde hayvanlara tesadüf edilir.” B ARAP IRKI [SAKLAVİ]: DORU DONDA AYGIR. YAŞI: 8, YÜKSEKLİK: 1.47 [ZİRAAT NEZARETİ UMUR-İ BAYTARİYYE MÜDÜRİYYETİ KOLEKSİYONU] YERLİ YARIMKAN: BABA ARAP [SAKLAVİ] - ANA YERLİ KIR DONDA YAŞI: 6, YÜKSEKLİK: 1.51 [ÇİFTELER HARASI KOLEKSİYONU]