2019_Eylul

13 TJK’NIN SESİ EYLÜL 2019 D.T. : Ve tüm bu yazı ve araştırmalar Türk atçılarını ciddi anlamda bilgilendirmeye yönelik. Zaten bu mecmuaların amacı da tam olarak bu... Dediğin gibi bu bilgilere kolaylıkla ulaşabilecekleri internet veya başka bir vasıta yok. Bu mecmuaların hazırlanmasında emeği geçen herkese sevgi ve saygılarımızı sunuyor, kendilerini rahmetle anıyoruz. Şimdi, bir başka konuya geldiğimizde, Sadık Eliyeşil’i yazar olarak görüyoruz. S.O. : Herhalde birçok insan rahmetli Sadık Eliyeşil’in bu yönünü ve böyle bir mecmuada yazdığını bilmiyordur. D.T. : Açıkçası ben de bilmiyordum ve ilk defa gördüm. Gerçekten kendisinin duayen olduğu bir konu olan “Yarış Atının Çalıştırılmasına Dair” başlıklı yazıyı kaleme almış. Burada özellikle, başlangıçtaki şu konu dikkatimi çekti. Sadık Eliyeşil, bir atta performans sağlamak için üç şart gerektiğini belirtmiş. Bunlar; - Atın adalelerinin gelişmiş ve kondisyonda bulunması, - Atın koşuda sarfa mecbur olacağı enerjiyi asgari hadde indirmek üzere hafifletilmiş bulunması... S.O. : “Atın koşuda sarfa mecbur olacağı enerjiyi asgari hadde indirmek üzere hafifletilmiş bulunması” muhtemelen atın kilosundan bahsediliyordur. D.T. : Evet, o dönemde kullanılan yazı dili ile atın kilosundan bahsediliyor. Biraz zor anlaşılır gibi gözüküyor ama genelinde ne anlatılmak istenildiğini anlayabiliyoruz. Üçüncü ve son olarak; - Ata enerjisini koşu boyunca idame ettirmenin öğretilmiş olması şartını görüyoruz. S.O. : Burada da atın eğitiminden bahsediliyordur herhalde. D.T. : Evet, eğitimden bahsediliyor. Benim de en çok ilgimi çeken şart bu oldu. Çünkü, bir ata enerjisini nasıl kullanması gerektiğinin öğretilmesi gerektiği söyleniyor. Yani, bunlar gerçekten enteresan bilgiler. S.O. : Altın değerinde bilgiler. Çok samimiyetimle söylüyorum, bir atçıya, “1957 yılında böyle yazılar kaleme alınmış” derseniz, bence şaşırırlar. Hepsi de çok güzel araştırmalar, çok güzel tespitler, harika yazılar. D.T. : Şu anda bile bu bilgilerin bir kısmına dikkat ediliyor olsa da bir kısmı hafife alınıyordur. Değerli büyüğümüz rahmetli Sadık Eliyeşil, en önemli üç noktayı bize böyle aktarmış. Bir başka konuya geçtiğimizde, Hüseyin Mataracı’nın kaleme aldığı, “Reproducteur’lerin Yaşları Hakkında” başlıklı yazıyı görüyoruz. Ben bu yazıyı inceledim, damızlıkların yaşları hakkında bir araştırma yapılmış ve yazıya dökülmüş. Enteresan bir araştırma, büyük ihtimalle yurtdışında yapılmış ve kendisi kaleme almış. Çünkü uzun yıllara dayanan bir araştırma olmuş. İngiltere ve Fransa’da aygır ve kısrak arasındaki yaş farkı, 0 ile 4 arasında olduğu zaman, burada aygır büyük kısrak küçük yada tam tersi olabilir, İngiltere’de %60, Fransa’da %55 başarı elde ediliyor. Fakat, aradaki yaş farkı 5 ila 8 arasına çıktığı zaman hem İngiltere’de hem de Fransa’da kazanma oranı %28’e düşüyor. Peki, günümüz teknolojisini de düşündüğün zaman bu oranlar yükselmiş midir? S.O. : Hakikatten çok takdire şayan bir araştırma olmuş. Ben böyle bir araştırmayı günümüzde bile yaptıklarını düşünmüyorum. Bizim atçılarımızdan bana gelen en yaygın sorulardan birisi, aygır ile kısrak arasındaki yaş farkı değil de kısrağın kaçıncı yavrusunun daha başarılı olacağı hakkında oluyor. Ya da kısrağın 4’üncü yavrusunun Grup Koşu atı olacağı gibi kulaktan dolma bilgilerin doğru olup olmadığını soruyorlar. Sen de çok iyi biliyorsun ki, Sadler’s Wells de Northern Dancer da annelerinin ilk yavrularıdır. Diğer yönden yaş konusunu incelersek de bunu hem genç kısrak yavrularından hem de genç anne olan kısraklardan ispatlayabiliriz. Örneğin bu konuyu merak edenler, Secretariat’ın annesinin Secretariat’ı kaç yaşında doğurduğunu incelerlerse, bu konuyu sadece bir ata bağlayarak sonuçlandıramayacaklarını görebilirler. Ama senin bahsettiğin bu çalışma, gerçekten çok ciddi bir çalışma. Fakat madem bu yaş konusundan bahsediyoruz. Yetiştiricilerimiz genelde genç kısraklar ile yaşlı aygırları, yaşlı aygırlarla da genç kısrakları eşleştiriyorlar. Kimileri de aygır yaşlandıkça, yavrularının da yavaş koşacağına inanıyorlar. Aslında bunların hiçbiri doğru değil. Bunu da her zaman birçok örnekle ispatlayabiliriz.