2019

engel olunmalıdır ki, böyle kısrakların güç doğum yaptıkları bilinmektedir. Gebeliğin ileri dönemlerinde, aşırı kilolu kısrakların kanlarında lipidlerin (yağların) ya da lipoproteinlerden bir çeşidinin veya hepsinin aynı anda yükselmesi ve anormal düzeye ulaşması sonucu (hiperlipemi), taşıdığı tayın hayatını kaybetme riski vardır. Bundan dolayı ölçülü ve ılımlı düzeyde beslemek tayın sağlığı için de yararlıdır. Harada gebe kısrakları, boş kalmış kısraklardan ayırarak, bir arada bulundurmak, stresten uzak kalmalarını sağlar. Yaralanma ve hastalık bulaşma risklerini de azaltır. Eğer gebe bir kısrak bulunduğu harada değil de, başka bir harada doğum yapacaksa, yeni çevreye alışabilmesi ve bağışıklık kazanabilmesi için doğumdan en az bir ay önce yeni ahırına taşınmalıdır. Tüm gebe kısraklara gebelik süresi boyunca, uygun bir programa bağlı kalarak düzenli olarak parazit ilaçları verilmelidir. Bu ilaçların gebeler için zararsız olmasına ve yan etkilerinin bulunmamasına dikkat edilmelidir. Bazı kısraklarda gebeliğe bağlı olarak gelişen sorunlar ortaya çıkabilir. Çok sık görülmese de gebeliğin ilk ayı içinde ikiz gebelikler saptanmalıdır ve müdahale edilmelidir. İkiz taylar doğsalar bile, diğer taylardan zayıf kalırlar. Gebeliğin sonuna doğru artan beden ağırlığından dolayı, bacaklarda ödem ve topallık görülebilir. Kısrağın gebelik sırasında tayını kaybetmesine yol açan ve bizim kontrolümüz dışında kalan pek çok neden vardır. Taylardaki gelişme problemleri, kordon veya plasentadaki anormallikler bunlara örnektir. Kısrakta stres yaratan durumların azaltılması ve bulaşıcı hastalıklara karşı aşılama yapılması ile bazı tay kayıplarının önüne geçilebilir. Viral veya bakteriyel enfeksiyonlardan kaynaklanan plasenta yangıları da gebeliği sonlandırır. Gebeliğin sonlarına doğru obez kısraklarda hiperlipemi denilen ve kandaki yağların aşırı artışına bağlı olarak tay kayıpları meydana gelebilir. Bu duruma engel olmak için kısrakların düzenli olarak egzersiz yapmalarına yardımcı olmak gerekir. Gebelik boyunca aşılama programına sadık kalınmalı, aşılar günü gününe yapılmalıdır. Tekrarlayan aşılar bağışıklığı arttırır. Aşılama sonucu kısrakta oluşan antikorlar, doğumdan sonra kolostrum ile taya nakledilir. Yar› ş& Y etiştiricili k 2019 / 20 155