29 Türkiye Jokey Kulübü • • AT SAĞLIĞI • Sinirler yolu ile kasılma uyarısı geldiği zaman, kaslar kimyasal enerjiyi mekanik enerjiye çevirir ve kasılıp gevşeyerek atın hareket etmesini sağlar. İskelet kasları her gün düzenli antrenman yaparak geliştirilir ve yarışa hazırlanır. Kas hücrelerindeki mitokondri adı verilen organeller oksijeni kullanırlar. Antrenman ile kaslar büyüdükçe hücrelerin içindeki mitokondrilerin de sayısı artar. Mitokondrilere enerji santralı demek yanlış olmaz. Sayıları arttıkça daha fazla oksijen kullanırlar ve kasların çalışması için daha fazla enerji üretirler. Zorlu bir yarıştan önce atların ısınması kaslarını koşuya hazırlar. Isınma egzersizleri ile kaslar kasılıp gevşemeye başlar. Yarış sırasındaki zorlanmalara ve gücünü sonuna kadar kullanmaya hazır duruma gelir. Ağır bir egzersiz için hazır olmayan ve tam olarak gelişememiş kaslar, çalışmaya devam ederlerse kas yırtılmaları (ruptur) ve tendo yangıları (tendinitis) gibi sakatlıklar ortaya çıkabilir. Atların yarıştan en az yorgunlukla ve arızalanmadan çıkabilmelerini sağlamak için kalp - damar sistemi, akciğerler ve kaslar antrenman ile geliştirilmiş olmalıdırlar. Dinlenme sırasındaki kalp ritmi ve solunum sayısı, yarıştaki değerlere oranla çok düşüktür. Egzersizin dozu arttıkça nabız ve solunum sayısı da artar. Dalakta depo edilen alyuvarlar yarış sırasında dalağın kasılıp gevşemesiyle kan dolaşımına katılırlar. Yarış sırasında kandaki alyuvar sayısı dinlenme anına göre iki katına kadar çıkabilir. Atların kan hacimleri de egzersiz ile artış gösterir. Bu sayede dolaşım sistemi korunur ve yarış sonrası bedenin soğumasına yardımcı olur. Yarış ve galoptan sonra kısa süreli gezinti ile (rejenerasyon egzersizi) dolaşım uyarılır. Kaslarda biriken laktik asit ve diğer toksik maddeler kan damarları ile bölgeden uzaklaştırılarak dışarı atılır. Kalp ritmi ve solunum sayısı kısa sürede normal sınırlara iner. Buna atçılar arasında “nefesini topladı” denir. Bir yarış atının kondisyonunu geliştirmek amacıyla her gün egzersiz yaparken ve yarış koşarken kas - iskelet sisteminde de önemli değişiklikler olur. Kemiklerde mineral maddeler birikir. Kasların hacmi artar. Dokuları besleyen damarlar gelişir. Topallık, arızalanmalar ve diğer hastalıklar yüzünden antrenmanlara ara verilse de iyi kondisyona sahip atlar, iyileşme döneminden sonra egzersizlere devam ederler. Yüksek kondisyon, atın yorgunluğunu geciktirir ve beden ısısını düzenlemesine yardımcı olur. Kalp hızı, solunumun normal sınıra dönüş zamanı ve diğer bedensel değerler, atın antrenmana nasıl tepki verdiğinin kanıtıdır. Antrenmanda yüklenme teknikleri denilen çalışma düzeyinin arttırılması için rehber olabilir. Bu sırada uygun rasyon hazırlanması ve tamamının tüketilmesi, atın gerekli besini almasını sağlar. Kondisyonu ve koştuğu yarışın hasarlarını onarabilmesi iki yarış arasındaki dinlenme ve antrenman programını belirler. Başarı, istediğini elde etmek, mutluluk ise elde ettiğini istemektir. Ingrid Bergman Tüm organların çalışması, beden ısısının sabit tutulması ve her türlü bedensel hareket için enerjiye gereksinim duyulur. Söz konusu bu olaylar besinlerden gelen kalorinin yakılması ile gerçekleştirilir. Bedenin enerji gereksinimi öncelikle karbonhidratlardan sağlanır. Kasların çalışması için de kaslardaki glikojen depoları kullanılır. At koştukça kaslarda ısı enerjisi açığa çıkar. Kaslar ve dolayısıyla tüm beden ısınır. Bu nedenle iskelet kasları bedenin kaloriferleri olarak tanımlanabilirler. Kaybettikleri enerjiyi kalorisi yüksek yemlerden karşılamak zorundadırlar. Bu amaçla başta yulaf olmak üzere çeşitli tahıllardan dengeli bir rasyon yapılır. Yemlerdeki farklı karbonhidratlar sindirim sırasında ve sonra bazı kimyasal işlemler sonucu glikojene çevrilir ve bu şekilde kaslarda depo edilir. Yarış koşarken enerji kaynağı olarak önce glikojen kullanılır. Atın hızlı koşması ve hemen yorulmaması, karbonhidrat bakımından zengin bir beslenme programı uygulanması ile olur. Yarıştan önce kaslardaki glikojen depoları doldurulmalıdır. Yarış yaşamının sorunsuz ve uzun süre devam edebilmesi için atın yeterli glikojen deposuna sahip olması, bu depoları enerji sağlamak için verimli bir şekilde kullanabilmesi ve yarıştan sonra glikojen depolarını hızla yenilemesi için dengeli beslenmesi gerekir.
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAzNjM=