Son derece narin yapılara sahip olan taylar, sahaya gelmeden evvel bazı sağlık problemleri ile karşı karşıya kalabilir Kum yutulması, laktoz (süt şekeri) intoleransı, aşırı beslenme ve bazı antibiyotikler de ishale yol açabilir. ROTA VIRÜS Taylarda ishale neden olan virüslerin başında gelir. Klinik belirtileri arasında iştahsızlık, hareketsizlik ve düşkünlük de vardır. Hasta taylar sık sık sulu ve kötü kokulu dışkı yaparlar. Altı aylıktan küçük taylarda görülmekle birlikte, doğumdan sonra ilk iki ay içinde daha çok görülür. İshal genellikle 4 - 7 gün arası sürerse de bazen haftalar boyunca devam edebilir. Rota virüs ince bağırsaklardaki villus denilen uzantıların üzerinde bulunan ve enterosit adı verilen hücreleri yıkıma uğratır. Epitel dokudaki bu hücrelerin görevi dışarıdan alınan besinlerin emilmesini sağlamaktır. Parçalanan hücreler emme işlevini yerine getiremedikleri için besinlerin emilmesi engellenir. Laktozu parçalayan laktaz enzimi de yetersiz kalır. Kalın bağırsağa geçen sütteki laktoz ishale yol açar. Tayın bağışıklığı ve virüsün özellikleri hastalığın ilerlemesinde etkili olur. Ne kadar genç ise hastalığı o kadar şiddetli geçirir. Geçen sayıda başladığımız tay enfeksiyonları konumuza bu sayımızda da devam ediyoruz. Yeni doğan veya bir kaç aylık taylarda görülen ishalin çok çeşitli nedenleri vardır. Rotavirus en başta gelen viral nedendir. İshale yol açan bakterilerden en çok Salmonella, Clostridium ve E. coli karşımıza çıkarlar. Protozoon dediğimiz tek hücreli canlılardan Cryptosporidium ve Giardia türleri de taylarda ishal yapan etkenlerdendir. Bakterilerin kan yolu ile tüm dokulara yayılmasına septisemi denir ve bu durum yeni doğan taylarda da sıklıkla görülür. Buna yol açan bakteriler Escherichia, Klebsiella, Salmonella ve Shigella gibi bağırsaklarda yaşayanlar ile karışık enfeksiyonlarda ise Actinobacillus, Staphylococcus, Streptococcus, Clostridium ve Bacteroides türleri etkili olurlar. Bulaşıcı olmayan tay ishalleri de vardır ve farklı nedenlerden dolayı ortaya çıkar. En çok bilineni doğumdan 9 - 12 gün sonra kısrağın ilk östrus dönemine denk gelen günlerde (kan talebi) görülür. İshal olmasına rağmen ateş veya halsizlik yoktur. 90 • AT SAĞLIĞI • • Vet. Hek. Reha Gültepe
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAzNjM=