2021_Subat

ATLARDA BEŞ DUYU Doğal ortamda tüm ot yiyen hayvanlar gibi, atlar da etçiller için uygun bir avdır. Buna karşın atların gelişmiş duyu organları, onları milyonlarca yıldır soylarını tüketmeden vahşi hayatta ayakta kalmalarını sağlamıştır. Atlar da insanlar gibi beş duyuya sahiptir ve duyularının yardımı sayesinde çevreleri ile iletişim kurarlar. Çevreden algıladıkları uyarılar da onların davranışlarını etkiler. Atların görme, koku alma, işitme, tat alma ve dokunma olmak üzere beş duyuları vardır. Geniş görme açısına sahip iri gözler, olağanüstü duyarlılıkta işitme yeteneği olan kulaklar, hafif rüzgârda bile vahşi etobur hayvanların kokusunu alabilecek burun, yemeye elverişli otları tanıyıp diğerlerinden ayırt edebilen çok hassas burun ucu sayesinde yaşamlarını sürdürebilmişlerdir. GÖRME Atın gözlerinin başının iki yanında ve birbirlerinden uzakta yer alması, çok geniş görüş alanına sahip olmasını sağlar. Yan tarafındaki cisimleri tek gözle görebilir. Ayrıca başın ön tarafında her iki gözün görüş alanlarının kesiştiği ve iki gözle görülebilen ortak bir bölge de vardır. Diğer bir deyişle, her gözün farklı cisimleri algılamasından dolayı, aynı anda iki farklı görüntüyü görmeleri mümkündür. Kendine özgü bu seçkin özelliğinden dolayı, çayırda otlarken, herhangi bir taraftan yaklaşan tehlikeyi fark edebilirler. Genellikle otobur hayvanların gözleri başın iki yanındadır ve çok geniş görme alanları vardır. Bu sayede düşmanları olan etçil avcı hayvanların varlığını fark ederler. Etçillerin gözleri ise kafatasının ön tarafında ve birbirlerine yakın konumdadır. Otçullar kadar geniş görüş alanları olmamasına rağmen, keskin algılama özellikleri vardır. Atların gövdelerinin arka tarafında, kuyruk hizasında göremedikleri ve “kör nokta’’ dediğimiz bir alan bulunur. Ata yaklaşırken bu alanda bulunmamaya, atın görüş alanı içinde olmaya dikkat edilir. Atların görüş açıları 300 derecenin üzerindedir. İnsanlarda yatay görüş açısı 200 - 220 derece, dikey görüş açısı 130 - 135 derece arasındadır. Göz yapılarının mükemmel olması nedeniyle geceleri de iyi görürler. Gece görüş yetenekleri insandan üstündür. Fakat göz çevrelerinde güçlü kaslar yoktur. Uzak cisimleri görebilmek için başlarını hafifçe aşağıya doğru eğerler. Yakındakileri görmek için ise başını kaldırarak bakar. KOKLAMA Atların koku alma duyusu insanlarınkinden daha hassastır. Diğer atları, yemleri ve yiyeceği otları gelişmiş koklama duyuları ile algılayıp ayırt edebilirler. Kendilerine yaklaşan insanı ve diğer hayvanları burunlarını sürterek koklayıp tanımaya çalışırlar. Sürü içinde kendi aralarında birbirlerinin kokuları ile iletişim kurarlar. Örneğin aygırlar, kızgınlık gösteren kısrakların kokusunu alarak onları bulurlar. Yeni doğan tayının kokusunu koklayıp dokunarak öğrenen kısraklar, onları bu sayede her yerde tanıyabilirler. Bazı fotoğraflarda “at gülüşü’’ diye tanımlanan hareket, gerçekte ‘’Flehmen tepkisi’’ diye bilinir. Burun deliklerini kapatacak kadar üst dudaklarını yukarı doğru kaldırırken soluk alır ve ön dişlerini gösterir. Bu durum birkaç saniye sürer. Flehmen tepkisi (davranışı, reaksiyonu) ile ön dişlerin arkasındaki bir kanaldan ağzın tavanında bulunan Jacobson organı da denilen vomeronasal organa, dış ortamdan alınan kokular iletilir. Flehmen tepkisine daha çok karşı cinsin idrarını koklayan atlarda rastlanır. Eğer kısrağı kuruladığımız havluyu, erkek at için de kullanırsak, aygırda da Flehmen tepkisi görülür. Ayrıca sigara veya parfüm gibi alışkın olmadıkları, yabancı bir koku aldıklarında da aynı tepkiyi gösterirler. D AT SAĞLIĞI VET. HEKİM REHA GÜLTEPE 44 TJK’NIN SESİ ŞUBAT 2021 FLEHMEN TEPKiSi