2021_Agustos

terleme ile meydana gelmiş olan su kaybını tekrar yerine koymak bazen imkansız olabilir. Sıcak çarpması genellikle su kaybı (dehidrasyon) veya sıcaktan bitkinlik (ısı stresi) ile başlar ve hipertermi (beden ısısının yükselmesi) ile hızla gelişir. Sıcak halsizliği veya şiddetli sıcaktan dolayı bitkin duruma gelen atlar erken fark edilirse, bu rahatsızlığın ilerlememesi için gereken acil önlemler alınabilir. Başlangıçta şu belirtiler görülür: Dakikada altmışı geçmiş kalp atım sayısı, dakikada seksenden fazla solunum sayısı, aşırı terleme, ileri derecede yorgunluk, beden ısısının 40 derece veya daha üstünde olması, gözlerin içeri çökmesi, duygusuz ve donuk yüz ifadesi, idrarın olmaması, kramplar, kas titremeleri ve son derece halsizlik. Eğer durum kötüleşir ve tam sıcak çarpması meydana gelirse, aşağıdaki semptomlar ile karşılaşmak mümkündür: Merkezi sinir sisteminde bir sorun olduğuna dair belirtiler, beden ağırlığını bir taraftan diğerine kaydırırken ritmik olarak ileri - geri sallanma, kararsız ve düzensiz adım atma, çevrede olup bitene karşı ilgisizlik, yere düşme ve ayağa kalkarken zorlanma, derinin kuruması ve ılık hissedilmesi, böbrek ve karaciğere ait sorunlar, mide ağrısı, akciğerlerde ödem, soluk alıp vermede zorluk, beden ısısının 41 derece veya üstünde olması ve baygınlık. Sıcak çarpmasından önceki evre, su kaybı ve sıcaktan halsiz duruma gelmektir. Eğer hemen fark edilip gereken sağaltıma başlanmaz ise, sorun ilerleyerek sıcak şokunun ortaya çıkması kaçınılmaz olabilir. Güneş çarpması veya sıcak şoku, sıcak ve nemli havalarda yarış atlarının ağır egzersiz yapmaları sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Yarıştan sonra da görülebilir, uzun ve sıkı bir galoptan sonra da. Ayrıca atın kilosunun normalden fazla olması, bedensel kusurlarının bulunması ve formsuz olması da sıcaktan daha fazla etkilenmesine neden olur. Yeterli kondisyona sahip olmayan ve uzun süre istirahat döneminden sonra, sıcak ortamda ağır çalışma yapan yarış atlarında daha çok oranda görüldüğü bildirilmiştir. Antrenmanda olmasa bile, kapalı bir araçta uzun süre yolculuk yapan, gölgeliği bulunmayan padokta güneş altında bütün gün kalmak zorunda bırakılan veya havalandırması olmayan ahırda kapalı kalan atlarda da sıcak çarpması görülebilir. Bunlardan başka yeterince terlemeyen veya terleme sorunu olanlarda da sıcağın olumsuz etkileri ortaya çıkar. Söz konusu klinik belirtiler görülürse, durumun daha tehlikeli boyutlara ulaşmaması için hemen veteriner hekim çağırılmalıdır. Bu arada atın ilgilileri onun bedenini ve bulunduğu ortamı soğutmalıdırlar. Sıcak çarpması yeni başlamış ise, onu normale döndürmek daha kolay olur. Serin ve havadar bir bölgeye alınan atın baş, boyun, sağrı ve apış arası soğuk suya batırılmış sünger veya hortum ile ıslatılarak beden ısısı düşürülmeye çalışılır. Bu bölgelerin yıkanmasının nedeni, boyundaki büyük damarların soğutulması ve ince deriye sahip bu kısımların soğuğu derin dokulara daha çabuk iletebilmesidir. Boynun iki tarafındaki damarlara, ön ve arka ayakların iç tarafındaki deri altında rahatça görülen büyük damarlara buz uygulaması da yapılabilir. Soğuk hava üfleyen fan veya vantilatör de serinlemeye yardımcı olabilir. Atın sağrısı ve boyun bölgesi alkollü pamuk veya sünger ile ovalanarak silinebilir. Bunlarla birlikte azar azar olmak koşulu ile, kovasından serin ve temiz su içmesine izin verilir. Eğer su içmekte gönülsüz ve su kaybı da var ise, damar içi yolla serum takılarak bedenin kaybettiği su ve elektrolit tekrar ona kazandırılır. Su ve elektrolit dengesinin tekrar kurulması iyileşmesini hızlandıracaktır. Kullanılacak ilaçlar konusunda farklı görüşler olsa da, ateş düşürücü ve yangı giderici olanlar tercih edilebilir. Bu ilaçlar atın ağrısını azaltıp, ısı şokunun zararlı proteinlerinden atı koruyabilmesine rağmen, bazen yükselmiş olan beden ısılarını düşüremeyebilirler. İlerlemiş olaylarda bir kez kullanılmasının zararı olmaz. Sinirsel belirtilerin azaltılması ve telaşlı, huzursuz, sinirli, heyecanlı veya korkulu halinin rahatlatılması için sakinleştirici (sedatif) ilaçlar da kullanılabilir. Metilprednisolon sodyum süksinat gibi glukokortikoidler yavaş yavaş damar içi veya kas içi yolla verilir. Bu sayede hem ilerlemiş sinirsel belirtilerin ortadan kaldırılmasına, hem de şok oluşmasına ve organların çalışmalarının durmasına engel olunabilir. Glukokortikoid grubu ilaçlar, enjeksiyondan sonra hızla etkisini gösterirler. Ancak veteriner hekimin önerdiği dozu aşmadan uygulamak gerekir. Bağışıklık sistemi ile ilgili rahatsızlıklarda, alerjik reaksiyonlarda, şişkinlik ve ağrıyı azaltmak, bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesini engellemek amacı ile de kullanılabilirler. Sıcaktan bayılmak üzere olan atın bunlardan başka belirtileri varsa, o belirtilere karşı da semptomatik sağaltım yapılabilir. İyileşme süresi içinde solunum sayısının ve kalp atım hızının yakından izlenmesi yararlı olacaktır. Sıcak çarpmış atların iyileşme oranı ve iyileşme süresi olayın şiddetine bağlıdır. Müdahale sırasında veteriner hekim karaciğer ve böbrek fonksiyonlarını kontrol etmek için kan tahlili ister. Analiz sonuçları karaciğer ve / veya böbreklerde bir sorun olduğuna işaret ediyorsa, bunu gidermeye yönelik girişimler yapılır. Güneş veya sıcak çarpmış bir yarış atı öncelikle dinlenmeye ihtiyaç duyar. En az bir hafta antrenmana çıkmamalıdır. Gelişmiş kas kitlesine sahip veya çok yağlı ve kötü kondüsyonlu atlar sıcaktan daha çok etkilenirse de, sıcak ve rutubetli havada çalışan bütün atlarda da bu sorunla karşılaşılabilir. Haralarda küçük tayların, erişkinler kadar etkilenmediği bildirilmektedir. Bazen kısrağın normal fakat yanındaki tayının sıcaktan bayılmış olabildiği de görülmüştür. Vatan, çalışkan insanların omuzları üstünde yükselir. Tevfik Fikret 55 TJK’NIN SESİ AĞUSTOS 2021