2020_Agustos

Atlarda Metabolik Kökenli Arpalama... lkbaharda yeşeren padoklardan atlar, olabildiğince yararlanırlar. Sabahları neredeyse diz boyu yeşil ve taze otları kaplayan ince sis örtüsünü dağıtarak gezen atlar, hayatlarından çok memnun görünürler. Fakat bu güzel manzaranın gerisinde, göründüğü kadar zararsız olmayan bazı olaylar gelişebilir. Taze ot bakımından zengin padokta otlayan, özellikle normalden çok kilolu atlarda, sonucu arpalamaya kadar varabilen hormonal rahatsızlıkların meydana çıkma riski vardır. Tırnak duvarı ile tırnağın içindeki kemik arasında yer alan ve lamina adı verilen tabakaların zedelenmesi ve yangılanması sonucu laminitis (arpalama) oluşur. İlerlemiş olgularda laminalar birbirlerinden ayrılırlar, tırnağın içindeki kemik (3. Falanks) çevre dokuların basıncıyla tabana doğru döner ve bazen taban yüzeyinden dışarı çıkmış durumda görülür. Laminitis ayaklarda görülmesine rağmen, tüm bedeni etkileyen genel bir hastalıktır. Nedenleri arasında sancı, çeşitli zehirlenmeler, doğum sonrası plasentanın atılamaması, şiddetli ishal ve aşırı miktarda taneli yem tüketilmesi sayılabilir. Bunlardan başka metabolik sendrom ve hipofiz ara lobunun fonksiyon bozukluğu veya yetmezliği ile aşırı şişmanlıkla da ilgilidir. Atlarda metabolik sendrom, tek başına bir hastalık olarak kabul edilmez. Fakat pek çok risk faktörünün katılımı ile hormonal nedenli laminitise yol açar. Metabolik sendromlu atlar, bedenlerinde aşırı yağ depoladıkları için obez görünümdedirler. Bu seviyeye geldikten sonra daha da kilo almaya çok elverişli bir yapıları vardır. Ayrıca kolay kolay da zayıflayamazlar. Kalorisi yüksek yemler ile beslenmeye devam ederlerse bedenlerindeki yağ dokusu oranı artar. Kolay kilo alabilen tüm atlarda metabolik sendrom veya arpalama görülür diye bir kural yoktur. Bu konuda genetik yatkınlığın ve hormonal değişimlerin de etkisi vardır. Fazla kilolu atlarda her zaman hormonal bozukluğa bağlı laminitis oluşma riski vardır. Atların sonradan zayıflaması hormonal rahatsızlığın ortaya çıkmasına karşı yeterli değildir. Gebelik döneminde kısrağın beslenmesi ve beden kondisyonu, doğacak tayın ilerideki yaşamında hormonal yapısını etkileyen bir başka faktördür. Bağırsakların sağlıklı olması pek çok hastalığın önlenmesinde önemli bir rol oynar. Metabolik sendromlu atların bağırsaklarında yaşayan yararlı mikroorganizmaların genetik yapılarında, sağlıklı atlardaki gibi çok çeşitlilik görülmemiş olup, birbirlerine benzer yapıdadırlar. İnsanlardaki metabolik sendrom olaylarında, bağırsak yapısındaki engelin zayıflaması, buna bağlı olarak bağırsaklardaki geçirgenliğin artması saptanmıştır. Sonuçta genel (sistemik) bir yangı oluşur. Atlarda da buna benzer bir durum görülür. Hormonların yapısını bozan ve görev yapmalarını engelleyen bazı kimyasal maddeler, metabolik sendrom ile bağlantılı kabul edilirler. Çünkü bu maddeler canlıların genlerinde değişikliğe neden olmakta ve metabolizma olaylarının seyrini i AT SAĞLIĞI VET. HEKİM REHA GÜLTEPE 54 TJK’NIN SESİ AĞUSTOS 2020