2019_Temmuz

S.O. : Demirciğim, esasında dünyadaki üç yaşlı İngiliz taylarının %90’a yakın bir kısmı Darley Arabian Hattı’ndan gelmektedir. Onu, Godolphin Arabian, en son olarak da Byerley Turk Hattı takip ediyor. Demek ki, ilk Gazi Koşusu’nun ilk 40 yılında böyle bir sonuç ile karşılaşmak pek de enteresan değil. Ama bu bile, Darley Arabian Hattı’nın daha o yıllarda dünyada ki baskısının hissedilmeye başlandığını gösteriyor. D.T. : Gerçekten öyledir. Ben, günümüzden başlayarak, yaklaşık 20 yıl öncesine kadar giderek bir araştırma yaptım, bir tek 92. Gazi Koşusu’nu kazanan Hep Beraber’in Byerley Turk Hattı temsilcisi olduğunu gördüm. Bu 20 yılda, Hep Beraber haricinde, tüm diğer Gazi Koşusu kazanan safkanlar birer Darley Arabian Hattı temsilcisi. S.O. : Bunun sebebi, Byerley Turk Hattı’ndan gelen aygır temsilciler, aygırlık yapamadılar. Hatta, bazı başarılı temsilciler de sahipleri tarafından iğdiş edildiler. Şimdi dünyadaki modern pedigrilerde, aygırların kızları yolu aracılığı ile ilerlediklerini görüyoruz. Yani çok başarılı gördüğünüz bir safkanın pedigrisine baktığınızda, annesinin babasının ya da anne hattının, Byerley Turk Hattı’ndan geldiğini görüyorsunuz. D.T. : Pedigri Sohbetleri adlı kitabında detaylı olarak irdelediğin, Eclipse gibi, Darley Arabian Hattı’nın diğer kollarından da bahsedelim. S.O. : Eclipse, Darley Arabian Hattı’nın en bilinen temsilcisidir. Fakat, Eclipse gibi diğer başka kollar da var. İnsanlar sadece Darley Arabian ya da Eclipse vardı, bütün hepsi onun oğlu zannetmesinler. Halbuki, Darley Arabian Hattı’nın üç tane ana kolu var. D.T. : Notlarıma tekrar döndüğümde, 1935 yılında gerçekleştirilen Gazi Koşusu’nda, Fikret Yüzatlı ve Ahmet Atman ortaklığı ile yarışa katılan safkanların ilk üç sırayı aldıklarını görüyorum. Bu da 93 yıllık Gazi Koşusu tarihinde tek örnek oluyor. Ama, Avrupa’ya baktığımızda Coolmore Ekürisi gibi bir gerçek olduğunu görüyoruz. S.O. : Tabii, Coolmore gibi bir gerçek var. John Magnier, Tom Magnier Derrick Smith gibi kişilerin ortak olduğu birçok at var. Eküri değil de ortaklık dememiz daha doğru olur. Bu sene tam 6 tane safkanları aynı yarışta koştu. Bir tanesi birinci oldu, ikinciliği Maktoum’un tayı alırken, 3. - 4. ve 5. sıraları yine Coolmore Ekürisi aldı. D.T. : Antrenörleri de Aidan O’Brien’dı… 1936 yılı, Gazi Koşusu tarihinde en az tayın katıldığı yıl olmuş. Bu koşuya sadece 3 adet safkan katılmış. Bu yıl 21 tane safkanın yarışacağını düşünürsek, gerçekten çok az bir sayı olduğunu söyleyebiliriz. S.O. : Yurtdışındaki ve özellikle İngiltere’deki Derby’lerde, 11, 12 veya 16 at olabiliyor. Ama üç tane de gerçekten çok az olmuş. Tabii ki, izleyici ve okuyucularımız konuştuğumuz her şeyi o dönemin şartlarını göz önüne alarak değerlendirsinler. D.T. : Bu rakamlar, Türk atçılığının o yıllardan günümüze ne kadar da geliştiğinin bir göstergesi aslında. Gazi Koşusu, 1937 ve 1938 yıllarına geldiğimizde, “Atatürk Koşusu” adı ile koşulmuş. Daha sonra, tekrar Gazi Koşusu adıyla düzenlenmeye devam etmiş. Özel Hara Yetiştirmesi olup da Gazi Koşusu kazanan ilk at Romance olmuş ve 1938 yılındaki Gazi Koşusu’nda potoyu önde geçmeyi başarmış. S.O. : Kitabımı yazarken yapmış olduğum araştırmalardan hatırladığım kadarıyla ve yanlış hatırlamıyorsam Romance, Prens Halim’in bir safkanıydı. D.T. : Evet, Romance Prens Halim’in taylarından biriymiş, ayrıca Prens Halim’in Türk yarışçılığına büyük katkıları olan bir at sahibi ve yetiştirici olduğunu hatırlatalım. Yarışçılık tarihimizi incelediğimizde, ilk “Triple Crown” yapan safkanın, 1970 yılında Sadettin olduğunu görüyoruz. Aynı yıl İngiltere’de, Nijinsky adından bir büyük şampiyon daha Triple Crown yapmış. 35 yıl aradan sonra yani 1970 yılında, Triple Crown yapmayı başaran Nijinsky’den sonra başka hiçbir safkan İngiltere’de Triple Crown yapamadı. S.O. : İstersen Nijinsky’den biraz bahsedelim. Antrenör Vincent O’ Brien’a Kanada’da bir Ribot yavrusu olduğunu ve onu satın almasını söylüyorlar. Vincent O’ Brien da Kanada’ya gittiği zaman Nijinsky’yi görüyor ve o günkü şartlarda at sahibine nasıl haber veriyor bilmiyorum ama bir tay gördüğünü ve konfirmasyonunu çok beğendiği, bu tayı almak istediğini söylüyor. Northern Dancer’ın kendisine benzemeyen iri yapılı, doru tayını alıp İngiltere’ye getiriyor ve senin de söylediğin gibi, 1970 yılında Triple Crown galibi oluyor. Hatta, özellikle Northern Dancer soyunun bütün dünyaya yayılmasında payı olan bir safkan olduğunu ve birçok yerde heykelinin yapıldığını da ekleyelim. Ondan sonra da İngiltere’de Triple Crown yapan bir başka safkan daha olmadı. D.T. : Evet, Sadettin’in ve Nijinsky’nin aynı yıllarda Triple Crown yapmış olmaları, ne kadar büyük bir tesadüf. 1970 yılına kadar Gazi Koşusu kazanan safkanların ilgililerine kupa ve şilt verilmediğini de ekleyelim. S.O. : Bu arada 1970 yılındaki Gazi Koşusu’nun mesafesi kaç metre? D.T. : 92 yıldır, 2400 metre mesafede düzenlenen Gazi Koşusu sadece bir defaya mahsus olarak 1927 yılında, 2000 metre mesafede koşulmuş. S.O. : Zaten bizim Klasik Koşularımız’ın mesafeleri, İngiltere yarışçılığının Klasik Koşuları ile aynı mesafede olacak şekilde belirlenmiş. Bizim yarışçılığımızın yarış takviminin de İngiltere yarış takvimi ile aynı olduğunu söyleyebiliriz. Burada, atçılığımızda ne kadar güzel gelişmeler olduğunu ve bir ilerleme kaydettiğimizi görebiliyoruz. Dünya yarışçılığı takip edilmeye başlanmış ve ona göre bir ayarlama yapılmış. D.T. : Şimdi, bir başka şampiyonumuz daha var. 1970 yılının hemen ardından 1971 yılında, Minimo adlı dişi bir tay sahneye çıkıyor ve ülkemizde Triple Crown yapmayı başaran tek dişi tay olmasının yanında, Dişi Tay Deneme, Gazi ve Ankara Koşuları’nı kazanmakla kalmıyor, Kısrak Koşusu’nu da kazanıyor. Böylece, Üçlü Taç’ını bir kez daha taçlandırıyor. Biraz Minimo’dan bahsedelim mi? S.O. : Tabii ki. Ben, daha önce “İlk Adım” programında Minimo’nun pedigrisini paylaşmıştım. Cihangir - Mighty Mo orijinli ve özellikle 9c anne familyasından olması çok önemlidir. Aynı familya, günümüzde Aga Khan Ekürisi’nde devam ediyor ve orada çok önemli isimler mevcut. Ne yazık ki biz, Minimo’nun soyu olan 9c’yi çok ilerletememişiz. D.T. : Cihangir… Biraz da Eliyeşil Ekürisi’nin aygırı olan Cihangir’den bahsetmemiz lazım çünkü, Gazi Koşusu’nu kazanmayı başarabilen 6 safkanın Cihangir yavrusu olduğunu görüyoruz. Bir Hyperion yavrusu olan Cihangir’i Türkiye’ye getirmek 36 TJK’NIN SESİ TEMMUZ 2019 1970 / İLK VERİLEN GAZİ KUPASI SADETTİN