2018_Aralik

24 TJK’NIN SESİ ARALIK 2018 1900’lü yıllara geldiğimizde, Amasya’nın güneyinde kalan Sivas Vilâyeti’nde, Uzunyayla Irkı’nın varlığını görüyoruz. Osmanlı Atları adlı eserde, İhsan Abidin Akıncı’nın Uzunyayla ırkı ile ilgili notlarını incelediğimizde, Uzunyayla ırkından şu şekilde bahsedilmiştir; “Uzunyayla, Sivas Sancağı’nın kuzeybatısında Sivas’a 125, Kayseri’ye 30 km yakınında olan Aziziye Kazası’nın civarından başlayıp, Kayseri hududuna ve Adana’ya kadar devam eder. Uzunyayla ırkı, mahallî bir ırk değildir. Rusya uğursuz savaşından sonra vatanlarını terk ile Memâlik-i Osmaniyye’ye hicret eden Kafkasyalı Çerkezler tarafından, 1278 tarihinde Anadolu’ya getirilmiştir. Bu ırkın asıl kaynağı Kafkasya’nın (Karabaş) ırkıdır. Irkın esas örneği uzun hatlıdır. Başın görünüşü çıkıntılıdır. Boyun uzun, omuz - kürek kemiği fevkalâde mükemmel, iki omuz arası belirgin, göğüs çukur, sağrı düşük, etraf incedir. Beden dik ve yükseklik 1.42 - 1.53’tür. Uzunyayla ırkı genel bir bakışla, Sivas’ın yerli hayvanlarından büyük alınlı, kambur burunlu, kalça kemiği dışarıdan belli olacak kadar azametli, uzun boylu, yüksekliği ahenktardır. Uzunyayla ırkı bir binek hayvanıdır, günlük işlerde kullanılmaz, bu muhacir ırk, bölgenin kötü iklim şartlarına pek çabuk uyum sağlamıştır. Bundan önce yirmi bin baş kadar tahmin edilmişti. Fakat, birçok müşkülâta maruz kaldığı için sayıca azalmaktadır. Uzunyaylalılar, hayvanlarını yazın Uzunyayla’da serbest bir hâlde, kışın Çukurova taraflarına, Halep Sancağı’nın dâhiline ve Antakya’nın kuzeyindeki Amik Gölü’nün civarında Amik Ovası’na ve Cisr - i Şuur [Suriye’de]’a götürürler. Terbiye, başta aygır olmak üzere seçilip ayrılmaya değer özelliklere sahip genç erkek taylara tatbik edilir. Terbiye iki yaşında başlar, dört yaşında tamamlanır. Terbiye şekli, doğrudan doğruya Çerkezlere mahsus makbul bir usuldür. Aygırlar üç yaşında mahsul olmak üzere ayrılır. Üstün mahsuller birkaç kısrağa ayrılır, ayrı bir yerde bulundurulur. Sonra bunlar ayrı familya teşkil etmek üzere diğerlerinin arasına bırakılır, fakat birbirlerine karışmazlar. Kırgız’ların hayvanlarına Kosisk (Kossiks) adı verilir. Müstakil bir aile olarak yaşarlar. Bu müstakil ailelere Çerkezlerin “Hanna Koça” adı verdiği söylenmektedir. Mahsul olmak üzere seçilen sair aygırlar, iğdiş edildikten sonra ve kısraklarla birlikte satılır. Her ailenin bir damgası vardır ve bir yaşında damga vurulur. İki yaşında bineğe alıştırılır, dört yaşında artık binekte kullanılmaya başlanır. Arap ve Macar hayvanlarıyla icra edilmiş olan ehemmiyetsiz tasalüpler iyi netice vermemiştir. Orlof ırkıyla ıslahı göz önünde bulundurulmalıdır.” [ÇERKES KOŞUMLU] İZMİR, EDİRNE, İSTANBUL’DA MANİALİ YARIŞTA BİRİNCİ GELMİŞTİR [ZATİ KOLEKSİYON] KIR DONDA İYDİÇ [İYDİŞ] YAŞI 11, YÜKSEKLİK, 1.58 [ZATİ KOLEKSİYON]