TAY ZATÜRRESI Tay pnömonisi veya halk arasında “batar” adıyla da bilinir. Etkeni Rhodococcus equi denilen ve hücre içinde yaşayan bir bakteridir. Üç haftalıktan beş aylığa kadar taylarda çok yıkıcı etkileri olan zatürreye neden olur. Özellikle bağışıklık sistemi tam olarak gelişememiş taylara çok zarar verir. Tüm haraları değişen derecede enfekte edebilen bu bakteri bazı bölgelerde sınırlı, bazı yerlerde ise yaygın şekilde belirgin enfeksiyonlar meydana getirir. Çoğu zaman tanımlanamayan olayların nedeni de aynı etkendir. Toprağa yerleşmesi ve uzun süre toprakta yaşayabilmesi hastalıkla mücadeleyi zorlaştırmaktadır. Her yıl aynı haralarda tay kayıplarına yol açabilir. Yerleştiği haralarda erken tanı çalışmaları, uzun süreli sağaltım, veteriner hekim masrafları ve tay ölümleri yetiştirici için ekonomik açıdan zarardır. Bazı taylar iyileşse bile, akciğer kapasiteleri normalin altına düşmüş olduğu için ileride istenilen yarış performansına ulaşamamaktadır. Yaptığı bu büyük kalıcı hasardan dolayı hastalığın kökeni, yayılması ve iyileştirilmesi üzerine pek çok bilimsel araştırma yapılmış ve kayda değer ilerlemeler elde edilmiştir. Hızlı tanı teknikleri ve hastalığı kontrol altına almakta etkili yöntemler ortaya çıkarılmıştır. En yaygın klinik tablo, çok sayıda yoğun apselerle birlikte kronik akıntılı, alveollere kadar yayılmış irinli akciğer enfeksiyonudur. Akciğer enfeksiyonunun yavaş ilerlemesi, akciğerdeki işlev kaybının fark edilememesine ve klinik olarak erken tanı konulmasına engel olur. Erken dönemde klinik belirtiler hafif ateş ve solunum sayısının artmasıdır. Tay koşmadığı veya heyecanlanmadığı durumda artan solunum sayısı dikkati çekmeyebilir, zatürre ilerledikçe, klinik bulgulara iştahın azalması, düşkünlük, uyuşukluk, yüksek ateş, çok hızlı solunum, burun deliklerinin açılıp kapanması ile güç soluk alma ve karın bölgesinden yapılan (abdominal) solunum eklenir. Öksürük ve iki taraflı burun akıntısı her zaman görülmeyen değişken bulgulardandır. Tayın halsizlikten padokta yatması başka nedenlere bağlanabilir. Hastalığın çok daha zarar verici formu olan subakut tarzında taylar aniden ölü bulunur. Subakut formuna yakalanan taylar uygun sağaltım yapılsa bile, olumlu sonuç alınamayabilir. 57 Türkiye Jokey Kulübü • • AT SAĞLIĞI •
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAzNjM=