Yeni doğan tayların türlü sağlık problemleriyle karşılaştıkları bilinen bir gerçektir. Bu ayki sayımız ile birlikte söz konusu sağlık sorunlarını konu edinip detaylarını sizler için inceleyeğimiz yazı dizimizin ilk bölümü ile sizlerleyiz. Doğduğu andan itibaren taylar pek çok bakteriyel, viral ve paraziter hastalığa yakalanma riski taşırlar. Bu yazı dizimizde sık görülen ve tayın yaşamını tehdit eden bazı enfeksiyonları açıklamaya çalışacağız. Söz konusu bu hastalık etkenleri taylarda pnömoni (zatürre), ishal, eklem enfeksiyonları ve göbek kordonu enfeksiyonlarına yol açarken, tayın zayıflamasına, süt emmesini engellemesine, düşkünlüğe, halsizliğe, ateşinin çıkmasına veya hipotermiye (beden ısısının normal sınırlar altına düşmesi) ve en tehlikesi de septisemiye (mikroorganizmaların kan dolaşımına girerek tüm dokulara yayılması = kan zehirlenmesi) neden olurlar. Taylar çoğunlukla anneden, çevreden, padoktan, ahırdan, dışkı ve benzeri atık maddelerden enfeksiyon etkenlerini kapabilirler. Hastalıkların şiddetinin artmasına tayın bağışıklık sisteminin henüz yeterince gelişmemiş olması da yardımcı olur. Enfeksiyöz hastalıklardan başka taylarda sinirsel, genetik ve gelişim bozukluğu gibi bulaşıcı olmayan hastalıklar da vardır. Ayrıca bağışıklık sisteminin bedenin kendi dokularına karşı savunma reaksiyonu geliştirmesi ile otoimmun hastalıklar ortaya çıkar. Bu durumda bağışıklık sistemine ait hücreler normal dokulara saldırır. Kendi dokularını yabancı olarak tanımlayıp tepki vermeye başlar. Bakteri ve virüs yerine kendine karşı bağışıklık yanıtı oluşturur. Yabancı hücreler ile sağlıklı kendi hücrelerini ayırt edemeden saldırır. Taylarda hızlı başlayan ve kısa süreli (akut) hastalıklar genel durumun kötüleşmesi ve yaşamın yitirilmesine neden olabilir. Tayı güçsüz bırakan ve iştahını kesen enfeksiyonlar tayın beslenememesine, şiddetli ishaller ise su ve elektrolit kaybı sonucu ölümüne yol açabilirler. Unutulmaması gerekir ki, tay bedeni çok narindir ve bu enfeksiyonlar ile başa çıkabilmesi zordur. Yeni doğan taylarda en önemli enfeksiyonlar Rotavirüs, Clostridium difficile ve Clostridium perfringens, Rhodococcus equi gibi etkenlerin neden olduğu hastalıklardır. Parazitlere bağlı ishaller de ciddiye alınmalıdır. 56 • AT SAĞLIĞI • • Vet. Hek. Reha Gültepe
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAzNjM=