Eylul_2021

kapsamıyor olabilir. Bu durumda ne kadar yerse yesin, kötü kalitedeki yemden formunu koruyacak kadar yararlanamaz. Yetersiz beslenme, bağırsaklardaki emilimin çeşitli nedenlerden dolayı aksamasından da kaynaklanabilir. Atın rasyonu, gerek duyduğu tüm maddeleri içerse de bu maddeler bağırsaklardan emilemiyor olabilir. Sindirim fonksiyonlarının azalması, hastalık etkenlerinden olabileceği gibi sindirim enzimlerinin eksikliğinden de ileri gelebilir. Bunların hepsi yetersiz beslenme sonucu zayıflamaya yol açar. Dişlerden kaynaklanan bir sorun varsa, at yemini yerken çiğneme zorluğu yaşar. Yiyecekler dişlerin kenarları ile kesilir ve yüzeyleri ile ezilerek öğütülür. Dişlerde aşınma bozukluğu, sivrilik veya diş seviyelerinde dengesizlik varsa, çiğneme ve öğütme görevlerini yapamazlar. Yemin tamamı yenilse bile besin değeri düşer. Çiğnenmeden yutulan taneli yemler, sindirilmeden bütün halinde dışarı atılır. Dışkının içinde bu taneler görülür. Dişlerdeki sorunlardan dolayı, atlar yemi çiğnemeye çalışırken bazen ağızlarını tam olarak kapatamazlar. Bu sırada başı öne doğru eğik olduğu için, yarı açık olan ağzından yemin içine salya akar. Atın ilgilileri bu duruma “yemi ıslatıyor” derler. Seyrek olarak salya kanallarında veya salya bezinde meydana gelen mineral içerikli taşlardan dolayı iştahsızlık ve zayıflama görülebilir. Salya taşlarına genç atlardan çok yaşlılarda rastlanır ve çaresi operasyondur. Uzun süren ishal, bazı bakteriyel ve viral kökenli hastalıklar, daha çok yaşlı atlarda ortaya çıkan kanser gibi kronik rahatsızlıklar kilo kaybına öncülük ederler. Daha ender rastlanmakla birlikte, bazen eklem yangılarının ve arpalamanın da atın zayıflamasına neden olabileceği bildirilmektedir. Bağırsaklarda yaşayan kızıl kurtlar, halkalı veya kancalı solucanlar gibi iç parazitler ile kene, akar ve uyuz gibi dış parazitler de atın besinine ortak oldukları için zayıflamasına yol açarlar. Sıcak havalarda haralardaki padoklarda daha çok olmak üzere, sokucu sinekler atları huzursuz ederek, otlamalarına, yem yemelerine ve dinlenmelerine engel olurlar. Kış aylarında bazı atların kilo verdiği sık karşılaşılan bir durumdur. Atlar soğuk havalarda bedenlerini ılık tutmak için diğer zamanlardan daha çok enerji kullanırlar. Harcadıkları enerji, yemler ile karşılanamazsa zayıfladıkları görülür. Yaz mevsiminde, özellikle de sıcak günlerde iştahları kesildiği için yeterince yem tüketmez ve kilo verirler. Böyle zamanlarda yedikleri günlük ot ve yem miktarı arttırılır. Sindirim sisteminde yediği otun sindirimi ısı üreteceği gibi, artan yem miktarı ile birlikte aldıkları enerji miktarı da artmış olur. Bilindiği üzere, karaciğer bedenin laboratuvarıdır. Çok sayıda kimyasal reaksiyon bu mükemmel organda gerçekleştirilir. Zehirli bitkiler veya zararlı kimyasallar gibi karaciğerin yıkımına ve dolayısıyla çalışmasına engel olan maddeler, kronik karaciğer yetmezliğine yol açabilirler. Böyle bir durumda iştah azalır, düşkünlük, halsizlik, sarılık ve zayıflama gibi belirtiler meydana gelir. Yaşlı atlarda böbrek yetmezliği, gençlerde ise doğuştan gelen böbrek anormallikleri sonucu böbrekler tam anlamıyla görevlerini yapamaz ve kanı süzemezler. Zararlı maddeler kanda birikmeye başlarlar. Kronik karaciğer yetmezliğindeki gibi, iştahsızlık, güçsüzlük, durgunluk ve kilo kaybı ile kendini belli eder. Ayrıntılı kan ve idrar analizi, ultrasonografi gibi yöntemler ile birbirlerinden ayrılıp tanı konulabilir. Bir yarış atının neden zayıfladığını belirleyebilmek için başlangıç noktası, onun nasıl bir yaşam sürdürdüğü, antrenman programı, rasyonunun hangi yem maddelerinden oluştuğu, geçirdiği rahatsızlıklar, yaşı ve benzeri bireysel özelliklerini öğrenmektir. Beslenme sisteminde yapılan değişiklikler, harada içinde yaşadığı sürünün değişmesi veya yaşam tarzında meydana gelen unutulmuş ya da akla gelmeyen farklılıklar varsa, bunlar ortaya çıkarılmaya çalışılır. Dişlerin kontrolü, öncelikle yapılması gereken bir muayenedir. Aşınma bozukluğuna ve dişlerden kaynaklanan diğer sorunlara çok sık rastlanmaktadır. Genel muayenede şüpheli bir durum varsa, eklem yangısı gibi olaylar için röntgen çekilebilir. Sindirim sisteminin çalışmasında bir aksama veya engellenme olasılığına karşı ultrasonografik muayeneye başvurulur. Böylece karın boşluğunda, sindirim sisteminin düzenini bozan yabancı cisimler veya diğer anormallikler de görüntülenmiş olur. Gerekli görülürse, atın her gün tükettiği taneli yem, kuru ot veya padoktaki yeşil otlardan örnek alınıp analiz için laboratuvara gönderilebilir. Atın zayıflamasına yol açan etken bulunabilirse, sağaltım buna yönelik yapılacağı için iyileşme kolay ve hızlı gerçekleşir. Pek çok olayda kilo kaybının altında yer alan esas hastalık veya rahatsızlık ortadan kaldırılmadan atın eski sağlığına kavuşması mümkün değildir. Hayatın en ısrarcı ve acil sorusu şu: Başkaları için ne yapıyorsunuz? Martin Luther King 53 TJK’NIN SESİ EYLÜL 2021