2020_Aralik

eçtiğimiz sayımızda, 1800’lü yıllar ve sonrasında atların ve atlar yardımı ile hareket eden tüm diğer araçların yol açtığı trafik sorununu ele almıştık. 1800’lü yıllarda hızla artan insan nüfusu ile birlikte atlara duyulan ihtiyacın da arttığına, bunun sonucunda da at nüfusunun daha önce hiç görülmemiş boyutlara ulaştığına değinmiştik. 1800’lü yıllarda, tek başına New York’ta 150.000 ile 175.000 civarında, Amerika Birleşik Devletleri’nin tamamında ise 3 ila 5 milyon arasında at nüfusu olduğu tahmin ediliyordu. Günümüzde 68 milyona yaklaşan İngiltere nüfusu, 1800’lü yıllarda 4.5 milyon iken at nüfusu da 300.000 idi. Yani, İngiltere’de 15 kişiye 1 at düşüyordu. T. C. Genel Kurmay Başkanlığı tarafından yayımlanan, “Arşiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri 1914 – 1918 / Cilt – 1” adlı çalışmayı incelediğimde, 1914 yılında, Osmanlı İmparatorluğu’nda yapılan nüfus sayımına göre, nüfusun yaklaşık olarak 16 milyon kişi olduğu belirtiliyor. 1917 yılında Matbaa – i Amire’de tab edilen, “Osmanlı Atları” adlı eseri incelediğimizde ise bu yıllarda Osmanlı İmparatorluğu’nun toplam at mevcudunun 1.050.560 olduğu bilgisine ulaşıyoruz. Bu rakamlar, İngiltere’de olduğu gibi Osmanlı İmparatorluğu’nda da yaklaşık olarak 15 kişiye 1 at düştüğünü gösteriyor. İhsan Abidin Akıncı tarafından kaleme alınan ve Türkiye Jokey Kulübü Yayınları’ndan temin edebileceğiniz Osmanlı Atları adlı eserde, Türkiye’nin ve diğer dünya ülkelerinin at mevcutlarının (1) yanında başka hiçbir yerde bulamayacağınız birçok önemli atçılık bilgisinin yer aldığını da buraya eklemek isterim. 19. Yüzyıl öncesinde, toplu ulaşım için atlı araba veya omnibusların kullanımı çok yaygın değildi. Çünkü bu seyahatler masraflı, yavaş ve konforsuz oluyordu. Sıradan bir vatandaşın, modern taksilerin atası olan “hacney cab” kullanması da mümkün değildi. Düşünsenize, atlar tarafından çekilen bir araçta, bozuk yollarda, tahta tekerlekli, amortisörsüz bir aracın içinde saatler süren pahalı bir yolculuk... İşte bu nedenle 1761 yılında, 250.000 nüfusu olan Pennsylvania Eyaleti’nde, sadece 18 ailenin atlı arabası vardı. Fakat, 1802 yılına geldiğimizde, omnibusların icat edilmesiyle bu durum bir anda değişmişti. 19. Yüzyılın başladığı 1801 yılı ve sonrasındaki nüfus artışı, atlı arabaların daha konforlu olmasını sağlayan teknolojik gelişmeler ve atlı seyahatin maliyetinin düşürülmesi omnibus kullanımını yaygınlaştırdı. 1853 yılında geldiğimizde, omnibus kullanımı o kadar yaygınlaşmıştı ki, sadece New York’ta günlük 120.000 yolcu ulaşım için omnibusları kullanıyordu. BÜYÜK TEHLİKE!.. Şimdi gelelim yazımızın esas konusuna... Bir atlı arabanın, omnibuslarin veya atlı tramvayın hızı ne kadar olabilir? 1’den başlayıp 2, 4, 6, 8 ve hatta 10’a varan sayıda at ile çekilebilseler de günümüzden 100 – 150 yıl öncesindeki çukurlar ile dolu bozuk yolların ve onlarca insan ile eşyanın bu araçların hızını sınırlayacağı aşikardır. Bu nedenle, 1800’lü ve 1900’lü yıllardaki trafiğin günümüzdeki gibi tehlikeler ile dolu olmayacağı düşünülür. Fakat bu düşüncenin ne kadar da yanlış olduğunu istatistikleri inceleyerek görebiliriz. 1900 yılında New York Şehri’nde, 200 kişinin atlar veya atlar G ATLAR VE TRAFiK-2 Teknoloji ne kadar gelişmiş olursa olsun, atlar her zaman hayatımızın birer parçası olarak kalacaklar… HASAN ALİ SAY AT’IN İZİNDEN 20 TJK’NIN SESİ ARALIK 2020