2019_Agustos

D.T. : Merhaba kıymetli okuyucular, Atçılık Sohbetleri Programı’nın üçüncüsünde tekrar birlikteyiz. Yanımda, her zaman olduğu gibi Sadun Oktav var. Bugünkü programımızda, İzmit Merkez Aşım İstasyonu Müdürü Veteriner Fatih Derelli bize eşlik ediyor. Öncelikle hoş geldiniz. Bu programımızı İzmit Merkez Aşım İstasyonu’nda yapıyoruz. Fatih Bey, bu aşım istasyonu hakkında bilgi alabilir miyiz? F.D. : Hoş bulduk. Sizler de İzmit Merkez Aşım İstasyonu’na hoş geldiniz. Aşım istasyonumuz, 1973 yılında kurulmuş ve o tarihten günümüze kadar hizmet vermiş bir yetiştiricilik tesisidir. Tesisimizin adında yer alan “Merkez” kelimesi de kurulduğu tarihlerde bulunduğumuz konumun merkezi bir yer olduğunu belirtmektedir. 715 dönüm arazi üzerinde konumlanan tesisimizde, kısrak ve taylar için 323, aygırlar için de 20 adet boks olmak üzere, toplamda 343 boks bulunmaktadır. Tesisimiz, adından da anlaşılabileceği üzere bir aşım istasyonu olmak ile birlikte, bir pansiyon hara olarak da hizmet vermektedir. Tabii ki, belirli bir kapasitemiz var. Tesisimizin boyutları ve çalışan personel sayımız gözetilerek belirlenen sayıda daimi kısrak ve tay mevcudumuz da bulunuyor. Aşım sezonu süresince 20 aygır ile hizmet vermekle birlikte, aşım sezonu bittikten sonra bu 20 aygırımız burada kalmaya devam edebiliyor. Biraz da 2019 Yılı Aşım Sezonu’ndan bahsedecek olursak; yine çok yoğun bir aşım sezonu olduğunu söyleyebilirim. Son 5 - 6 yıldır, özellikle safkan İngiliz atı yetiştiriciliğinde, aşım sayısı olarak büyük rakamlara ulaşmış bulunmaktayız. 2019 yılında da net rakam verecek olursak, 995 aşım müracaatının, 952 tanesi için fiilen aşım gerçekleştirildi. Diğer 43 kısrak müracaatı da ya iptal edildi ya da bu kısraklar başka aygırlara aşım yaptırıldı. Aşım yapılan 952 kısrağımızdan, günümüz itibari ile yaklaşık %95’lik bir başarı oranımız var. Sadece aşım hizmeti vermiyoruz, bir önceki yıl çiftleşen kısraklar, bir sonraki yıl doğum yapmak durumundalar. Her yıl ortalama 240 tay dünyaya gelen aşım istasyonumuzda, bu yıl da 244 doğumumuz gerçekleşti. Tesisimizde verilen diğer hizmetlerden bahsedecek olursak; aşım işlemlerinin yanında doğum, bununla birlikte yeni doğanların tedavisi, yoğun bakım, kısrakların gebelik muayeneleri yapılmaktadır. Her ünitede olduğu gibi yeni bir hayvan hastanemiz var. Bu hastanede de bir takım belli başlı operasyon hizmetleri vermekteyiz. Ayrıca çevremizde, at sahiplerine ve yetiştiricilere ait olan yaklaşık 120 civarında özel at çiftliği bulunmakta. Gezici veteriner aracımız ile 7 / 24 hizmet vermekte ve tesisimizde verdiğimiz hemen hemen bütün hizmetleri bu çiftliklerde de verebilmekteyiz. D.T. : Size yönelteceğimiz birçok soruyu, henüz sormadan cevapladığınız için teşekkür ediyoruz Fatih Derelli. S.O. : Ben bir yetiştirici olarak, Fatih Derelli’nin anlattığı konular hakkında birkaç şey sormak istiyorum. Birincisi, günlük giriş çıkışlar hakkında da bilgi verir misiniz? F.D. : Az önce de bahsettiğim gibi, kısrak ve taylar için 323 adet boksumuz var. Fakat, yaklaşık 1000 adet aşım müracaatı alıyoruz. Basitçe, bu geriye kalan yaklaşık 700 adet kısrağın nerede kaldığını sorarsak, bahsettiğim 120 adet özel çiftlik bize yardımcı olmaktalar. Kendi kısraklarını çiftliklerinde barındırmanın yanında, dışarıdan gelen kısraklar için de pansiyon hizmeti veriyorlar. Bu sayede, aşım müracaatı yapan veya sadece muayene olmak isteyen kısrakların büyük bir çoğunluğu, tesislerimize günübirlik olarak gelmekteler. Biz, tesisimizde bulunan at vanları ile kısrakları tesisimize getirmekteyiz. Fakat ortalama bir rakam vermek gerekirse, aşım müracaatı yapan kısrakların %50 - 55’i tesislerimizde konaklamaktalar. Bu da yaklaşık 500 - 550 arasında kısrağa denk geliyor. Geriye kalan 450 - 500 kısrak ise tesislerimize günübirlik olarak gelmekteler. Biliyorsunuz ki, kuzey yarımkürede aşım sezonu 15 Şubat tarihinde başlar ve 15 Şubat - 30 Haziran tarihleri arasında sınırlandırılır. Haliyle, bu aradaki 135 gün içinde, her yıl aşım müracaatı yapan yaklaşık 1000 kısrağın işlemlerinin başarıyla tamamlanabilmesi için elimizden gelenin en iyisini yapıyoruz. D.T. : İzmit Merkez Aşım İstasyonu’nda hala yemyeşil bir çayır var. Bu nasıl sağlanıyor? Tesisin yer aldığı bu bölgede ayrı bir hava var galiba?.. F.D. : Her zaman söylediğim gibi, İzmit Merkez Aşım İstasyonu’nda, yıllık yağış miktarı ve nem oranı gibi iklim koşulları, bitki örtüsünün her mevsimde canlılığını korumasına elverişli bir ortama imkan sağlıyor. Karşılaştırmak gerekirse İzmit, İrlanda ve İngiltere gibi at yetiştiriciliği için çok uygun iklime sahip ülkelere yakın iklim değerlerine sahip bir ilimiz. Aşım istasyonumuzun bulunduğu Akmeşe Bölgesi, özel çiftliklerinde yoğun olarak konumlandığı bir yer. Yıl boyu yeterli miktarlarda yağış aldığı ve nem miktarını koruduğu için de yeşil kalmaya devam ediyor. Tabii, biz de bu ortamın korunması için elimizden geleni yapıyoruz. S.O. : Çukurova’nın şartlarını iyi bilen bir yetiştirici olarak, size bazı sorular sormak istiyorum. Biliyorsunuz, Çukurova’da hava daha ılıman olduğu için atlar daha erken tarihlerde istek gösteriyorlar. İzmit’te ise daha geç istek gösteriyorlar. Bu konuda neler yapıyorsunuz? F.D. : Aşım sezonu tarihlerinden bahsetmiştik, sezonun başlangıcı kış mevsimine denk geliyor. 15 Şubat’ta başlamasının nedeni de bu tarihte kuzey yarımkürede günlerin uzamaya başlamış olmasıdır. Sizin de söylediğiniz gibi Çukurova Bölgesi, o tarihte bile daha sıcak oluyor ve belirli bir derecenin altına düşmüyor ama hem İzmit Merkez Aşım İstasyonu’nda hem de Türkiye Jokey Kulübü’nün sahip olduğu diğer aşım istasyonlarında, bu iklim koşullarını suni olarak sağlayabiliyoruz. Günlerin uzamaya başlaması, atların çiftleşmeye hazır olması ve aşım yapılabilmesi için gerekli olan östrus ve siklus evrelerini başlatıyor. Yani, uygun şartlar gerçekleştiğinde, beyin tarafından gerekli hormonlar sağlanıyor. Biz de kısrakların kızgınlık göstermesi için bu şartları suni olarak sağlıyoruz. Bu işlemi de en azından 60 günlük bir süreçte gerçekleştiriyoruz. Aşım sezonu 15 Şubat’ta başlıyor, haliyle de kısrakların bu tarihte siklus evresinde olmaları gerekiyor. Biz, ortalama 1 - 15 Aralık tarihleri arasında ışık uygulamasına başlıyoruz. Tabii, ışık uygulaması deyip de geçmeyelim; ışığın rengi çok önemli değil ama biz kırmızı ışığı tercih ediyoruz. Halk arasında, kırmızı ışığın ısıttığına yönelik bir inanış da var ama ışığın etkisi tamamen hormonel olarak işlev gösteriyor. En önemli etken ışığın gücüdür ve ışığın güç değerinin 100 - 150 Watt olması uygundur. Fakat, atların bu uygulamada hem gündüzü hem de geceyi yaşamaları lazım. Buradaki en önemli ayrıntı ve en çok yanlış yapılan nokta budur. 19 TJK’NIN SESİ AĞUSTOS 2019 KIRMIZI IŞIK UYGULAMASI... SADUN OKTAV FATİH DERELLİ DEMİR TOKDEMİR