2017_Kasim

40 TJK’NIN SESİ KASIM 2017 23 – 26 Ekim 2017 tarihleri arasında, Türkiye Jokey Kulübü tarafından bu yıl 3’üncüsü İstanbul’da gerçekleştirilen At Sağlığı Kongresi’nin ikinci etabı sona erdi. Prof. Dr. Michael Röcken, Dr. Jonathan Pycock ve Dr. Geoffrey Lane’in hem teorik hem de uygulamalı eğitimler verdiği etkinlikte, Prof. Dr. Kamil Seyrek İntaş, Prof. Dr. Deniz Seyrek İntaş, Doç. Dr. Dilek Olgun Erdikmen ile Kulübümüz Veteriner Hekimleri Levent Koçi, Serdar Babaeski, Burak Ekmekçi, ve Öyküm Kaya sunumlar gerçekleştirdiler. Kongre, veteriner hekimler, veterinerlik fakültesi öğrencileri, meslek yüksekokulu eğitmenleri ve öğrencileri ile at sahipleri tarafından ilgiyle takip edildi. Biz de aşım sezonunun yaklaştığı bu günlerde, kongreye konuşmacı olarak katılan İngiliz At Hekimleri Birliği (BEVA) Başkanı Dr. Jonathan Pycock’a, kısrak sahiplerinin ve yetiştiricilerinin aşım sezonu öncesinde ve gebelik sırasında yapması gerekenler hakkında birkaç soru sorma fırsatını yakaladık. Kısraklarımızı aşım sezonuna nasıl hazırlamalıyız? Aşım sezonu öncesinde, kısrakların bakımına özel bir önem göstermemiz gerekir. Genel sağlık durumlarının iyi olduğundan ve özellikle iyi beslendiklerinden emin olmalıyız. Ayrıca, atların ağız ve diş sağlığı beslenme açısından son derece önemlidir. Aşım sezonu geldiğinde ve hemen aşım öncesinde, kısraklarımız için dikkat etmemiz gereken iki temel konu vardır. Bunlar, kısrağın adet döngüsünün düzgün ve devamlı olması ile kısrağın vücudunda herhangi bir enfeksiyon bulunmamasıdır. Aşım sezonu öncesinde kısrakların iyi beslenmesi gerektiğini söylediniz. Bize iyi beslenmenin ne demek olduğunu anlatır mısınız? Bu gerçekten zor bir soru. At sahipleri ve yetiştiriciler bana, bunu sorduklarında, nasıl cevap vereceğim konusunda emin olamıyorum. Çünkü kendimizi örnek alırsak herkesin vücut yapısının farklı olduğunu görürüz. Aynı miktarda yemek yiyen iki kişiden biri ufak bir vücut yapısına sahipken diğerinin vücut ölçüleri ortalamanın çok üzerinde olabilir. Atlar için de durum böyledir. Kısrak sahipleri de öncelikle kendi kısraklarını iyi gözlemlemeliler. Hangi rasyonu tercih ederlerse etsinler vücut yapılarının istenilen ölçülerde olması gerekir. Bu ölçülerin istenilen düzeyde olup olmadığını nasıl anlayabiliriz? Kısrakların istenilen vücut kondisyonuna sahip olup olmadığını anlamak için çeşitli puanlama sistemleri bulunmaktadır. Fakat bu puanlamayı yapabilmek için eğitimli ve deneyimli gözlere ihtiyacınız vardır. At sahipleri ve yetiştiriciler için en basit yol, kaburgaları gözlemlemektir. En iyi ölçü, kaburgaların belli belirsiz olmasıdır. Pek belli olmayan ve çok az seçilebilen kaburgalar, kısrakların doğum için en ideal ölçülerde olduğunu gösterir. Eğer kısrağınızın kaburgalarını göremiyorsanız bunun da iyi bir şey olduğunu söyleyebilirim. Bugüne kadar, kısrakların aşırı kilolu olması konusunda çok endişeleniyorduk. Bu durumun başka sağlık problemlerine yol açabileceğini de biliyoruz. Fakat sağlıklı bir doğum için asıl endişelenmemiz gereken şey, kısraklarımızın aşırı zayıf olmasıdır. Uzun yıllar süren çalışmalarımız sonrasında, zayıf kısrakların adet döngülerinin daha uzun aralıklarda gerçekleştiğini gördük. Aşım sezonu öncesinde, kısrağınız için uygun forma ulaşmaya çalışırken, yetersiz beslenmeye neden olabilirsiniz ve bu duruma bağlı olarak sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Bu da sağlıklı bir yavru doğurmasını istediğimiz kısraklar için olumsuz bir durumdur. Yetiştiriciler için zamanın çok önemli olduğunu biliyorum. Fakat yarış hayatı sona eren ve damızlık olarak kullanılacak kısraklar için de bu durum geçerlidir. Yarış atları genelde çok atletik olurlar. Aşım yapılmadan önce uygun miktarda kilo almalarını sağlamamız gerekir. Kızgınlık talebi göstermeyen atlar için ne yapılabilir? Bu, kısraklarla çalışmanın zor yanlarından bir tanesidir. Bazı kısraklar, adet döngüleri son derece düzenli olamasına ve vücutlarında herhangi bir enfeksiyon bulunmamasına rağmen kızgınlık talebi göstermeyebilirler. Bunun da birkaç nedeni olabilir. Bunlardan bir tanesi, Corpus Luteum’un (Sarı Cisim), direnç göstererek ortadan kaybolmamasıdır. Bu da adet döngülerinin düzensizliğine yol açar. Bu gibi durumlarda, ultrason ve benzeri tetkikler ile daha derin araştırmalar yapılır. Günümüzde gerçekleştirilen yetiştirme operasyonlarında veterinerlere duyulan ihtiyacın çok daha fazla olduğunu söyleyebilirim. Geçmiş yıllardaki yetiştiriciliği gözlemlediğimizde, genel olarak bir aygır ile kısrağın yanyana gelmesinden bir tayın doğacağını tahmin edebilirdik. Fakat modern yetiştiriciliğin farklı sorunları beraberinde getirdiğini söyleyebiliriz. Günümüzde özellikle adet döngüsü bozuklukları çok yaygın. Bu teşhis ise ancak ultrason muayenesi yapabilen veterinerler tarafından koyulabilir. Bu sebeple, konusunda uzman veterinerlere danışmanın yapılabilecek en iyi şey olduğunu söyleyebilirim. Birçok veterinerin doğru teşhis koymak konusunda başarılı olduğunu söyleyebilirim. Fakat işin zor kısmı burada başlıyor. Doğru tedavinin ne olacağına karar vermek çok önemlidir. Karşılaştığımız birçok durum için kullandığımız birçok tedavi metodu var. Bu sebeple, kısrak sahipleri ve yetiştiriciler ile veterinerlerin birlikte çalışması gerekir. Şunu da belirtmek isterim, bazen her şeyi en iyi şekilde yapsanız da kısraklar gebe kalamayabiliyorlar. Bu durumda herkesin ilk yaptığı şey aygırı suçlamak oluyor. Fakat bu doğru değil. Yapabileceğiniz en iyi şey kısrağınızı en iyi şekilde aşım sezonuna hazırlamak ve gebe kalacağını ummaktır. Ayrıca, kısraklar için doğal ışık döngüsünü taklit eden ışıklandırma sistemleri kullanılmaktadır. Kısraklarda gebe kalmayı engelleyen sağlık problemleri nelerdir? En yaygın sağlık problemlerinin, adet 3.AT SAGLIGI JONATHAN