2017_Ekim

71 TJK’NIN SESİ EKİM 2017 Şubat’a kadar kısraklar etkin olarak programdan yararlanarak hormonal olarak aşım sezonuna hazır olmalıdır. Burada amaç suni ışık altında olan kısrakları, östrus siklusu faaliyetlerinin devamlılığını sağlayarak kısrakları aşım sezonunun ilk günlerinde çiftleşmeye hazır hale getirmektir. Uygulama için, mümkünse kırmızı ve güçlü ampullerden faydalanılmalı yoksa da beyaz veya sarı ama yine güçlü aydınlatma sağlayan ampullerden faydalanılmalıdır. Bireysel veya tüm tavla aydınlatması ile de bu uygulama yapılabilir. Etkili ve tüm alanı yeterli şekilde aydınlatabilecek bir sistem kurulmalıdır. Bununla birlikte gündüz güneş ışığının etkili olması için de tavlanın pencere sisteminin de yine yeterli ve uygun olması gereklidir. Suni ışık programı uygulanacak kısraklar, padoktan tavlalara alındığında ışıklar açılarak 8 - 10 saat sonra ışıkların kapatılması yapılabileceği gibi, kısraklar tavlalara girdikten sonra ışıklar kapalı tutulup gece 00.00’da tüm ışıklar açılarak güneş doğana ve tüm tavla güneş ışığı ile aydınlanacağı zamana kadar da ışıklar açık bırakılarak bu sistem uygulanabilir. Aşım sezonunda suni ışık uygulaması yapılamamakta, bunun yerine kontrollü hormonal uygulamalar yapılmaktadır. Bu nedenle suni ışık uygulamasına erken başlamak bir gerekliliktir. TEASING (KISRAĞI AYGIRA GÖSTERME) Kısrakların bulundukları haralarda aygır bulunması durumunda düzenli olarak kısrakların dikkatlice aygıra gösterilmesi, aygırın sesini duymalarının sağlanması ve aygıra kısraklar koklatılarak yakın temas sağlaması da anöstrustan östrusa geçiş süresinin kısaltılmasında yardımcı olacaktır. BESLENME Gebe olmayan kısrakların beslenmesi çok önemlidir. Kısrağın ihtiyacı olan protein, enerji ve kalori ihtiyaçları tespit edilerek gerekli bakım besleme koşulları yerine getirilmelidir. Ani rasyon ve yem değişikliklerinden kaçınılmalı, yapılacak değişikliklerin alıştırma yöntemiyle uygulanması ve aşırı beslememeye dikkat edilmesi gerekir. Özellikle vitamin E, vitamin A gibi vitaminler ve selenyum, çinko, manganez, fosfor gibi minerallerin üreme üzerine etkisinin çok etkili olması nedeniyle beslenmede bu ihtiyaçların giderilmesine özen gösterilmelidir. Kısraklar uygun sürelerde padokta tutularak egzersiz yapmalı ve hareket etmelidir. Gün içinde ihtiyacını karşılayabileceği kadar temiz su tüketmelidir. Burada dikkat edilmesi gereken temel husus kısrağa iyi bakayım derken kısrağın aşırı kilo almasını sağlamak değil, aksine ihtiyacı olan miktarda ihtiyacı olan besinleri düzenli olarak vermektir. Aşırı zayıf veya aşırı kilolu kısraklar normal siklus yani çiftleşme faaliyetlerini yapamayacaklar ve bu şekilde kısraklar ya gebe kalamayacak ya da çok geç gebe kalacaklardır. AŞILAMA, PARAZIT TEDAVISI Koruyucu olarak, birtakım hastalıklara karşı (Equine Herpes Virus 1 - 4, Equine Influenza, Tetanoz) düzenli olarak kısrakların aşılanması gereklidir. Yetiştiricilerin bu programı dikkatle takip edip kayıt yapması gerekmektedir. Koruyucu olarak paraziter mücadele yapmak kısrakların vücut kondüsyonu, sağlıklı yaşam ve gebelik için oldukça gereklidir. Düzenli olarak (45 - 60 günde bir), gaita (dışkı) muayenesi yaptırılarak etkin paraziter tedavi edilmelidir. Gebelik süresince paraziter tedavi konusunda mutlaka veteriner hekimlerden yardım alınmalıdır aksi halde yalnış uygulamalar sonrasında istenmeyen sonuçlar kaçınılmaz olacaktır. CASLICK OPERASYONU Caslick olarak adlandırılan operasyon, kısrağın vulva dudaklarının veteriner hekimler tarafından küçük bir operasyonla dikilerek küçültülmesi ve vaginaya hava girişinin engellenerek pneumovagina diye adlandırılan problemin ortadan kaldırılmasıdır. Özellikle anormal vulva yapısına sahip kısraklara mutlaka yapılmalıdır. Gebelik performansını direk olarak etkilemektedir. Burada önemli olan bir diğer husus, yaklaşan doğum sezonu öncesinde hatırlatmak amacıyla söylüyorum, caslick uygulanmış yani vulva dudakları geçtiğimiz aşım döneminde dikilmiş ve şu an gebeliği devam eden kısrakların, muhtemel doğum tarihlerine 2 - 4 hafta kala bu dikişlerin uygun ölçüde veteriner hekim tarafından açılmasının sağlanmasıdır. Aksi takdirde zamanında açılmayan dikişli vulva, doğumun güç olmasına, vulvanın doğum sırasında onarımı güç olacak şekilde yırtılmasına veya doğum sırasında tayın doğum kanalından dışarı çıkamayarak tayın oksijensiz kalmasına kadar varabilen ciddi sorunlara yol açabilir. Bu vesile ile tüm yetiştiricilerimize şimdiden hayırlı bir aşım sezonu diliyorum. YAKLASIYOR...