2017_Agustos

43 TJK’NIN SESİ AĞUSTOS 2017 Özellikle diş hastalıkları bulunan atların sevk ve idaresi de gayet zordur. Bu atlar, yönlendirme sırasında hassasiyet gösterirler ve gemin canlarını yakması sebebi ile başlarını öne eğmek istemezler. Serbest kaldıklarında ise başlarını sallama ve öne eğme davranışı gözlemlenir. At diş hekimlerinin kullandığı aletler, insanlar için kullanılan aletlerle tamamen aynıdır. Sadece 10 kat daha büyüklerdir. Muayene sırasında teşhis için kullandığımız ayna, temizlik ve şekillendirme gibi işlemler için kullandığımız özel el aletleri, çekiç, tedavi sırasında yanağı operasyon sahasından uzak tutabilmek için kullanılan sont adı verilen alet, daha iyi görebilmek için kafa feneri, en çok kullanılan araç gereçlerdir. Ben genel olarak elektrik ile çalışan motorlu aletleri kullanmayı tercih etmiyorum. Fakat bazı durumlarda ve özellikle taylarda, bir çok işlemin bir arada yapılması gerekiyor. İşlem süresini kısaltmak ve atlarda oluşan stresi azaltmak için motorlu aletler kullanıyorum. Tedavi sırasında sakinleştirici kullanıyor musunuz? Tedavi ortalama ne kadar sürüyor? Hayır, sakinleştirici kullanılmasına kesinlikle karşıyım. Atlar, muayene sırasında yapılan müdahaleleri hissetmeli ve diş hekimini yönlendirmelidir. Sakinleştirici uygulanan atlar, acıyı hissetmedikleri için tepki vermeyebilirler. Bu da sorunun tam olarak ne olduğunu ve nerede olduğunu anlamamızı engeller. Genel olarak, eğer sakinleştirici kullanılmasına ihtiyaç duyuluyorsa bir veteriner ile birlikte çalışmanın zamanı gelmiş demektir. Sakinleştirici ve lokal anestezi uygulamaları, diş çekimi gibi operasyonlar için gerekli olabilir. Örneğin, atlarda çıkan kurt dişleri 6 - 12 ay arasında çıkarlar ve 2 yaşında çoğunlukla düşerler. Bu dişler özellikle yarış atlarında ağrı ve hassasiyet oluşturdukları zaman performansı etkilerler. Ağız içinde ağrıya neden oldukları için de genellikle çekilirler. Bu ve benzer durumlarda, uzman veteriner hekimler ile birlikte çalışıyorum. Hastalığın teşhis edilme süresi, her at için değişkenlik gösterir. Problemin kaynağı tespit edildikten sonra ise mümkün olan en kısa sürede tedaviyi tamamlamak isterim. Bir at diş hekimi olarak önce atları düşünmek zorundayım. Uzun süren çalışmalar strese yol açar. Bu sebeple, 40 dakikadan daha uzun sürecek tedavilerde, tedavi süresini uzatmak yerine daha fazla seans uygulamayı tercih ederim. Son olarak, at sahiplerinin atlarının diş sağlığını korumak için yapabilecekleri şeyler nelerdir? Atlar, doğal ortamlarında devamlı olarak otladıkları için dişlerinde doğal bir törpülenme söz konusudur. Fakat özellikle formu korunmak istenen performans atları, uzun süreler aç bırakıldıkları için dişlerde şekil bozuklukları gözlenir. Oluşan keskin uçlar acı verici hale gelebilirler. Alt kısımda bulunan dişler dile, üst kısımda bulunan dişler ise yanak dokusuna baskı uygular. Bu da atın, canının yanmasına ve doğal olarak performansının düşmesine sebep olur. Bu sebeple, atlara mümkün olan ölçüde, doğal ortamlarında sahip oldukları otlanma imkanı sunulmalıdır. Ayrıca şunu da eklemek isterim. Kısa otların bulunduğu çayırlarda otlayan atlar, ağızlarına besin maddeleri ile beraber yabancı maddeleri de alırlar. Kum ve benzeri bu maddeler dişlere zarar verirler. Bu nedenle otlak arazilerin otlamaya uygun halde olmasına dikkat edilmelidir. Fakat uzman diş hekimlerinin bilgisine başvurmanın yapılabilecek en önemli şey olduğunu düşünüyorum. Uzman bir diş hekimi, potansiyel sağlık sorunlarını teşhis etme ve bu sorunları ciddi sonuçlar ile karşılaşmadan önce tedavi etme konusunda uzmandır. OLIVIER GILOT HASAN ALİ SAY