2018

Yar› ş& Y etiştiricili k 2018 / 19 148 er gün düzenli şekilde kenter yapan, antrenman programı gereğince sprint ve galoplarını da aksatmayan yarış atlarının elde olmayan çeşitli nedenlerden dolayı, antrenmandan çekilmek zorunda kaldıkları zamanlar da olabilmektedir. Bazen yarıştan hemen önce, bazen de yarıştan uzak bir zamanda çeşitli sakatlıklar, hastalıklar veya başka nedenlerden dolayı, atlara istirahat vermek zorunda kalırız. Yarış atlarını antrenman sahasından uzak tutan olayların başında ortopedik sakatlanmalar gelir. Atın bedensel konformasyonu (bedensel uyumu), ön ve arka bacakların yapısı, tırnak şekli gibi doğuştan gelen özellikler, ileride oluşabilecek sakatlanmalara karşı, bazı işaretler verirler. Düzgün konformasyona sahip yarış atlarının performansları daha yüksektir ve yarış yaşamları da daha uzun olmaktadır. İdeal bir yarış atının başı çok büyük olmamalı, boyun ince ve uzun olmalıdır. Çünkü baş ve boyun bölgesi, bedenin her iki tarafının dengede kalmasını sağlar. Çene kemikleri gelişmiş olmalı, iki çene kemiğinin arası, arka tarafta bir yumruk girebilecek kadar geniş olmalıdır. Gözler parlak ve canlı, burun delikleri yeterince büyük, boğaz geniş ve boyun düz olmalıdır ki atın gereksinim duyduğu oksijeni akciğerlere ulaştırabilsin. Solunum sisteminin herhangi bir bölgesindeki daralma veya tıkanıklık yarış sırasında atın oksijensiz kalmasına neden olur ve hızını keser. Sağrı bölgesi, göğüs bölgesinin en yüksek noktası olan cidagodan biraz aşağıda olmalıdır. Eğer sağrı yüksek, cidago düşük ise, ön ayaklara daha çok ağırlık biner ve ön ayaklardaki sakatlanmalar daha çok görülür. Beli uzun atların, bel uzunluğu normal veya kısa olanlara göre hızları daha azdır. Ön bacaklar beden ağırlığının yaklaşık üçte ikisini taşır. Hem ön hem de arka ayakların ortasından geçen hayali eksenler, ön taraftan tırnağı da eşit olarak ikiye bölmelidir. Normalden uzun bacaklı atlar, arka ayaklarını ön ayaklarına yetiştirerek yaralayabilirler. Ön ve arka ayaklar beden ağırlığını kendi aralarında eşit olarak taşımalıdırlar. İçe veya dışa dönük tırnaklar, dik bilek, moletin altından başlayan phalanx kemiklerinin normalden uzun olması ve molet, yani topuk ekleminin yatık olması, tırnakların küçük, açısının anormal ve ölçülerin dar olması atların daha çabuk sakatlanmalarına neden olur. Her eklemin belli bir açısı vardır. Doğumsal hata olarak kabul edilen eklem açılarındaki değişimler sakatlıklara davetiye çıkarır. Omuz eklemleri arasındaki açıklık ile ön tırnaklar arasındaki açıklık aynı olmalıdır. Omuzları geniş veya tırnaklar arasındaki açıklıktan omuzların arası daha dar ise, tırnakların iç ve dış taraflarındaki aşınma eşit olmaz. Bir taraf daha fazla aşınır. Yere düzgün basamaz. Bacağın dengesi bozulur. Tırnaktaki asimetriden dolayı, bacak içe veya dışa doğru eğilir. Ağırlık merkezi kayar. Tırnakları içe veya dışa dönük olduğu zaman, galop sırasında ön ayakları birbirine çarpabilir. Diz eklemi öne doğru bükük olursa, atın sık sık tökezlediği, adımlarının bozulduğu ve düşme sonucu dizinin yaralandığı görülür. Diz eklemi dışa veya içe dönük olursa, dizin alt kısımlarında farklı sorunlar ortaya çıkar. Ön bacaklardaki anatomik deformasyonların (şekil bozukluklarının) kemik üremelerine etkisi çok fazladır. Yemlerin içerdiği kalsiyum oranı ve ağır antrenmanın rolü ikincil derecededir. Atın normal duruşu sırasında, ön tırnaklar omuz ekleminden gerideyse, diğer atlara göre bu tip atların ön bacakları daha çok oranda beden ağırlığı taşır. Koşarken öne doğru kapaklanacakmış gibi gözükürler. Eğer ön tırnaklar omuzlardan önde duruyorlarsa, böyle atlarda molet ve daha alt dokular baskı altındadır. Bu bölgelerin sakatlanması daha sık karşılaşılan bir durumdur. Atların arka bacaklarında da doğuştan ileri gelen çarpıklıklar (“X” bacak) bükülmeler ve diğer kusurlar, kemik kırıklarının ve ligament zedelenmelerinin başlıca nedenlerindendir. Tırnaklardaki açı bozuklukları ve darlıklar, daha üstte yer alan kemik, eklem ve tendon sakatlanmalarına yol açar. H Konformasyonun sakatlanmalara etkisi REHA GÜLTEPE