2018

Yar› ş& Y etiştiricili k 2018/19 131 ŞAİR GENÇERO lkemizde yetiştirilen ve Türk Arap Atı dediğimiz ırkın kuruluş döneminde kullanılan aygırlardan günümüze kadar varlığını koruyan 6 hat vardır. Bu kan hatları kurucu aygırlardan isim alarak Sa’d, H. Zaman, Seklavi, Kuruş, Alkuruş, Berk isimli atlardır. Hedban hattı Arap coğrafyasında daha etkin olmasına rağmen ülkemizde en zayıf kalmış hattır ve başarılı bir temsilcisi son dönemde olmamıştır. Sa’d, H. Zaman, Seklavi, Kuruş, Alkuruş, Berk hattından dönemsel başarıları ile öne çıkan aygırlar her zaman olmuştur. Berk hattı Tufan - Canberk - Doruhan ile ciddi gelişim göstermiştir. Gerek Canberk gerekse de Doruhan kısrak babası vasfı yüksek aygırlar olmuştur. H. Zaman hattı ise H. Zaman 1 - Ünal - H. Zaman 25 ile gelişim göstermiştir. 25. H. Zaman 54 / 75 bu hattın en önemli aygırlarından biri olmuştur ve kısrak babası Canberk’tir. H. Zaman 1926’nın kızı olan K. Irak 2 harada Tarzan’dan K. Irak 4’ü vermiştir ve bu kısrak ise çok iyi yarış atlarından olan Satvet’in annesidir. 1972 - 73 - 74 yıllarında TBMM, 1972 - 73 yıllarında Tarım ve Orman Bakanlığı Koşuları galibi olan Satvet, Sa’d hattının bir temsilcisidir. Baba Saad’ın Sa’d 3 - Akbatur - Satvet olarak gelişim gösteren kolu günümüzde Albatur ile daha da yaygın hale gelmiştir. Sa’d 3’ün diğer kolu ise Uludağ 1 - Özgün - Özgünhan ile günümüzde çok aktiftir. Özgünhan’ın kısrak babası olan Yozgatlı 1 yarış hayatında Satvet gibi bir şampiyona denk geldiği için kariyer bakımından rakibinin gerisinde kalmış denebilir. Yozgatlı 1 Berk hattının kuvvetli temsilcilerinden biri olan Demirkır’ın babasıdır. Buraya kadar değindiğimiz kan hatları dışında kalanlardan Alkuruş 1933’ü ünlü Sa’d 3’ün kısrak babası olarak görürüz. Ayrıca aynı hat üzerindeki Özgün’ün annesi Seyyare 38’in de Alkuruş 26 / 73’ün kızı olduğunu söyleyebilirim. Seklavi hattının gelişiminde Alnasip çok önemlidir. Alnasip’in oğlu Seklavi 31 harada Serhanbey’i üretmiştir ve hattın günümüze ulaşmasını sağlamıştır. Alnasip aynı zamanda müthiş koşulara imza atan Yavuzhan ile Özgün’ün babası olan Uludağ 1’in de kısrak babasıdır. Bu arada Serhanbey’in kısrak babası olan Canberk de çok iyi yarış atı idi. 1961 - 62 yıllarında Tarım ve Orman Bakanlığı, 1960 - 61 yılları TBMM Koşuları galibidir. Kuruş ve Alkuruş hattının temsilcileri de dönemsel olarak başarılar yakalamıştır. Alkuruş hattının gelişimi Alkuruş 3 - Alkuruş 8 - Mertol - Rikardo ile olmuştur. Ağırlıkta kısrak hatlarında kullanılan Alkuruş kanı Mertol’ün taylarının iyi performans göstermesi ile yükseliş ivmesi yakalamıştır. Mertol’ün oğlu Rikardo’nun da başta Turbo olmak üzere İlkbahar, Gobakbey, Oğlum Ege, Demironur, Akhun ve Çapkancaş gibi atları vermesi ile bu çıkış devam etmiştir. Ancak Turbo yarış kariyerinde elde ettiği başarılar ile çok az rastlanacak bir başarıyı yakalamıştır. 31 yarış koşan Turbo 28 birincilik elde etmiştir. Çanakkale Zaferi G1, Hatay G1, TBMM G1 (iki kez), İstiklal Savaşı G1, Niğbolu G1, Malazgirt G1 Koşuları Turbo’nun kazandığı yarışlardandır. Turbo haraya alındığında beklenenden çok daha üst seviye bir aygır olmuştur. Arap atlarının ilk dönemlerinden bu yana etkili olan kan hatları düşünüldüğünde Alkuruş hattından gelen bu aygırın kan tazeliği getirdiği söylenebilir. Turbo’nun annesi Gülbanaz bir Özüşan kızıdır. Özüşan ise ünlü Satvet ile Canberk kızı Mencule 16’dan olmadır. H. Zaman 25 ile anneden kardeş olan Özüşan’ın babası Satvet koşarken Yozgatlı 1 ile aynı yarışlarda mücadele eden bir isimdir. Turbo’nun ikinci kısrak babasının da Yozgatlı 1 olması bu iki güzide aygırın harada uyumlu sonuçlar aldığına güzel bir örnektir. Turbo daha önceki dönemlerde başarılı birçok aygırı geride bırakan istatistikler yakalamıştır. 2015 yılında ilk nesil üçlü taylarından 43’ü koştu ve 31’i %72.1’i koşu kazandı. 2.9 milyon TL’lik bu başlangıç kazancı ilerleyen dönemler için çok farklı mesajlar vermekteydi. Nitekim Turbo 2016 yılında ilk iki nesil tayları beraber start aldığında toplam yıl kazancını 7.9 milyon TL’ye çıkardı ve Arap atlarına ayrılan 147 milyon TL’lik ikramiye pastasından %5.42 pay elde etti. Turbo’nun Arap İkramiyesi İçindeki Payı Turbo’nun sonraki iki yıl kazancı 14.0 ve 17.3 milyon TL oldu. 2017 ve 2018’de yılın lider aygırı olan Turbo’nun henüz kariyerinin başlarında 4 nesil tayı koşmuşken 5 adet 1 milyon liradan fazla kazanç yapan tayı olmuştur. Gürsu (Demirkazık), Kadhan (Şövalye), Madrabaz (Albatur), Budakhan (Haberbatur), Marissa (Haberbatur), Erkmen (Sülo), Derin Sultan (Caş), Düşlem (Evren 1), Diliran (Özgün), Falez (Thunder Tiki), Akkula (Haberbatur), Patroniçe (Umutbey), Adını Sen Koy (Odinhan) aygırın başarılı yavruları arasında öne çıkanlardan bazılardır. Ü 2018 yılı lider Arap aygırı / Turbo Yıl Toplam ikramiye Turbo yüzde 2018 189.263.475 17.308.375 9.15 2017 157.475.324 14.033.100 8.91 2016 147.606.698 7.999.200 5.42 2015 149.900.663 2.960.150 1.97