2020_Temmuz

nsanı eğitmekten söz edebildiğine göre, insana öğretilecek kadar zengin bir at bilgisine sahip olunmalıydı. Bu bilgi de sözle, bir defada öğretilmekten daha fazlasını içermeli, zaman, amaç ve şartlara göre değişmeli ve bunlar ile arasında diyalektik bir ilişki kurulabilmeliydi. Bu da at bilgisi konusunda bir kültürü ve hatta daha da ötesinde bir bilimi; hippolojiyi gerekli kılıyordu. İşte bunların hepsi o dönemde mevcuttu ve söz konusu unsurların tamamını bir mantık silsilesi haline getirmeyi başaran kişi de Xenophon olmuştu. Atina Şehir Devleti’nin bir vatandaşı olan Xenophon, çağını aşan bir stratejist ve Socrates’in öğrencisi idi. Atların ustaca kullanılması konusunda bilgi ve deneyimlerini, “Hippike” adlı bir kitapta topladı. Günümüzün profesyonel at yetiştiriciliği kurallarıyla şaşırtıcı derecede benzerlikler gösteren bu kitabın özetini okudukça şaşıracaksınız... Xenophon, Hippike adlı kitabını on iki bölüme ayırır ve bir atı seçerken nelere dikkat edilmesi gerektiği ile başlar; bu eğitim programı konu başlıkları olarak aşağıdaki gibidir: BÖLÜM I: SEÇME Savaş atının ideal başı nasıl olmalıdır? Xenophon, bir atı savaşçı olarak satın almak için teftiş yaparken neyin incelenmesi gerektiğini ayrıntılandırır. Tayın sağlıklı ve genç olması gerektiğini özellikle vurgular ve bir atın sağlığının nasıl anlaşılabileceği ile ilgili detaylı tavsiyelerde bulunur. BÖLÜM II: BIR TAYI EĞITMEK At, antrenöre teslim edilmeden önce at sahibi onun iyi bir mizaç ve yumuşak bir yapıya sahip olduğunu bilmelidir. At, insanların yiyecek ve su sağlayıcısı olduklarını bilerek onlara güvenmelidir. Eğer bu doğru yapılırsa, genç tay insanları severek büyüyecektir. Antrenör genç atı farklı manzaralara ve seslere alıştırmak için kalabalığın içinden geçirmelidir. Tay korkmuşsa, eğitici onu cezalandırmak yerine ona şevkatli davranmalı ve hayvana korkacak bir şey olmadığını öğretmelidir. BÖLÜM III: YAŞLI BIR ATI EĞITMEK Önce atın yaşı belirlenmelidir. Bunu yapmak için, Xenophon okuyucuya önce atın yaşının dişlerinden nasıl tahlil edeceğini öğretir. Eğer bir at, süt dişlerinin tümünü kaybetmişse, okuyucunun atı almamasını önerir. Eğer at bir savaş atı olarak eğitilecekse, hendeklerin ve duvarların üstünden atlanmalı ve ayrıca dik eğimli olarak yukarı ve aşağı dörtnala atılmalıdır. Bu testler, tayın ruhunu ve sağlamlığını belirlemek için kullanılabilir. Bununla birlikte Xenophon, okuyucuyu bu görevleri kolayca yerine getiremeyen bir atı reddetmemesini tavsiye eder; çünkü bu, yetersizlikten çok, deneyim eksikliğinden kaynaklanır. Ayrıca gergin, cılız ya da kısır bir atın savaşa kabul edilemez olduğu konusunda da uyarır. Xenophon, bir atın en temel özelliğinin “itaat” olması gerektiğini vurgular. BÖLÜM IV: ATIN EĞITIMI At, usta tarafından kolayca kontrol edilebileceği bir ahırda durmalıdır. Bu, antrenörün atının uygun bakım İ Helenistik dönemin en büyük at terbiyecisi Xenophon VEDAT KEMER HİKAYAT Xenophon, günümüzden 2 bin 360 yıl önce; M. Ö. 340’da bir atın eğitimi için önce insanın eğitilmesi gerektiğini söyleyerek at terbiyeciliğinde yeni bir çağı başlatmış oluyordu. 64 TJK’NIN SESİ TEMMUZ 2020