2020_Subat

bilinmektedir. Araştırmaya alınan tayların birinci grubu 4.5 aylık iken sütten kesilmiş, ikinci grup ise 6 aylıkken sütten kesilmiştir. Her 2 grupta da safkan İngiliz taylarının yanı sıra Quarter Horse tayları da vardır. Tayların 4.5 ve 6 aylıkken ayrılmalarının nedeni, yetiştiricilikte en çok bu yaşlarda tayın sütten kesilip yalnız yaşamaya başlamalarıdır. 6 aylıkken sütten kesilen ve annelerinden ayrılan tayların rasyonunda anne sütünün yerine, kaba ve konsantre kaba yemler yer tutmaktadır. Bu nedenle başlangıçta araştırıcılar, 6 aylıklarda 4.5 aylıklara oranla sütten kesme işleminin, büyüme hızında ve kemik yoğunluğunda fazla değişikliğe neden olmayacağını düşünüyorlardı. İnceleme altındaki tayların canlı ağırlık artışı, cidago yüksekliği ve incik kemiği çevresi sütten kesimden önce ve sonra 3’er hafta ara ile düzenli olarak ölçülmüştür. 1’inci grup taylar 140 günlükken 2’nci gruptakiler ise 182 günlükken annelerinden ayrılmışlardır. 4.5 aylıkken ayrılan tayların ölçümleri 224’üncü güne kadar, 6 aylıkken ayrılan tayların ölçümleri ise 266’ncı güne kadar kaydedilmiştir. Ek olarak sütten kesildikten sonra tüm tayların her hafta canlı ağırlıkları ölçülmüştür. Sağ ve sol üçüncü metakarpal (incik) kemiğinin röntgenleri de 3’er hafta aralıklarla çekilerek, kemik yoğunlukları incelenmiştir. Taylar annelerinin yanındayken günlük 830 gram canlı ağırlık artışı kaydedilmişken, sütten kesimi izleyen ilk hafta içinde günlük ağırlık artışları ancak 130 gram olarak gerçekleşmiştir. Sonraki 2 haftada elde edilen günlük ortalama ağırlık artışı da süt emme dönemindeki değerin altında kalmıştır. Hem 4.5 aylıkken ayrılan grupta hem de 6 aylıkken ayrılan grupta, sütten kesme sonrasında günlük ağırlık artışındaki gerileme aynı orandadır. Bu sonuç da tüm tayların annelerinden ayrılmalarına karşı gösterdikleri tepkinin benzer olduğunu ispatlamaktadır. Her 2 gruptaki tayların sütten kesmeden önce ve sonra cidago yükseklikleri ölçülmüş, aynı yaşlarda benzer yükseklik artışı sağladıkları ortaya çıkarılmıştır. Gruplar arasında belirgin bir fark bulunamamıştır. Bundan dolayı 4.5 aylık ve 6 aylıklar arasında sütten kesme işleminin tayın cidago yüksekliğinin artışına bir etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır. 4.5 aylıkken annelerinden ayrılan taylarda sütten kesildikten sonra incik kemiğindeki kalınlaşma süt emme dönemine göre daha azdır. 6 aylıkken ayrılmalarda ise süt emme dönemi ile sütten kesildikten sonraki dönem arasında bir fark bulunamamıştır. Dolayısıyla 4.5 aylıkken sütten kesilen taylarda incik kemiğinin kalınlığı 6 aylıkken sütten kesilen taylara göre daha incedir. Bundan dolayı erken sütten kesmenin kemik kalınlaşması ve buna bağlı olarak dayanıklılığına doğrudan olumsuz etkisi vardır. Her iki gruptaki tayların sağ ve sol incik kemiklerinin değişik kısımlarından yoğunluk (dansite) analizi de yapılmıştı. 6 aylık ayrılan taylarda kemiğin hem orta hem de kenar kısımlarındaki yoğunluk daha fazla bulunmuştur. Sonuç olarak 4.5 aylık ayrılanlara göre 6 aylıkken sütten kesilenlerin kemik büyümesi ve yoğunluğu açısından biraz daha avantajlı oldukları saptanmıştır. Çeşitli nedenler ile kısrağın yeni doğan tayına bakmaması ve onu reddetmesi veya ölmesi sonucu anne sütü alamayan taylara keçi, inek sütü, bir başka kısrağın sütü veya ticari süt ikame tozları verilebilir. Kolostrum alamayan tayların bağışıklık sistemi gelişemez. Büyük haralarda aynı zamanda doğum yapmış başka bir kısrağın kolostrumu sağılarak verilmesi yararlı olur. Yetersiz anne sütü emmeyen taylar hem bulaşıcı hastalıklara karşı korunmasız olur hem de gelişme geriliği gösterirler. Anne sütünün yetersiz olduğu durumlarda da taylar istenilen beden yapısına ulaşamazlar. İdeal erişkin ağırlığına sahip olamadıkları gibi kemiklerin zayıf olmasından dolayı çeşitli kemik kırıkları görülür. Bazen hiç belirti göstermeseler de özellikle eklem aralarında chip (yonga) kırıkları (eklem faresi) röntgen çekilerek ortaya çıkarılır. Beden ağırlığını yeterince taşıyamadıkları için artan antrenman temposu ile beraber sorşin, stres çatlakları ve kırıkları ile de karşılaşmak her zaman mümkündür. Gelişmesini tam olarak tamamlayamayan ve ideal erişkin ağırlığına ulaşamayan tayların diğerlerine göre daha geç antrenmana alınması gerekir. Yemlerindeki Kalsiyum : Fosfor oranı 2 : 1 olmalıdır. Gerek yem katkıları ile gerekse enjeksiyon yolu ile başta kalsiyum olmak üzere vitamin ve mineral gereksinimleri karşılanmaya çalışılmaktadır. Gelişme geriliği görülen ve diğer taraftan daha küçük olanların her zaman sakatlanma riski vardır. Yarış performansları da düşük olacaktır. Çünkü böyle taylarda kemik yoğunluğu ve büyüklüğü idealin altında olduğu gibi, kaslar da yeterince gelişmemiştir. Kusursuz dost arayan dostsuz kalır… Mevlana AT SAĞLIĞI VET. HEKİM REHA GÜLTEPE 57 TJK’NIN SESİ ŞUBAT 2020