Ekim_2020

59 TJK’NIN SESİ EKİM 2020 aynı anda temas ederler. Eğer bunlardan birisi kesilmiş, aşınmış veya başka bir şekilde kısalmış ise, adım atarken diğeri yere daha önce değer. Atın beden ağırlığı dengesiz bir biçimde ökçenin iç veya dış tarafına yüklenir. Bu durum diğeri ile ilişkili olarak bir tarafın yukarı doğru yer değiştirmesine neden olur. Sonuç olarak ağrı duyan atın topallığı görülür. Bazen de dengesiz ökçe yapısı, naviküler hastalığa, tırnak duvarında zedelenmelere, çatal enfeksiyonuna ve dolayısıyla da çatal çürümesine öncülük edebilir. Tırnağın hatalı törpülenmesi de atın tırnak yapısını ve dengesini bozar, ökçelerde asimetriye (biri küçük, biri büyük) yol açar. Tabandaki beyaz çizginin parçalara ayrılıp dökülmesine, bütünlüğün bozulmasına ve ufalanmasına yol açan Beyaz Çizgi Hastalığı’nın nedenleri bakteri, mantar ve mayalardır. Hastalık zemin hizasından başlayarak beyaz çizgi boyunca yayılır. Bilindiği gibi, beyaz çizgi tabanın kenarı boyunca ilerleyen dairesel bir yapıdır. Beyaz çizgideki enfeksiyon taç bandına kadar ulaşabilir. Tırnak duvarı ile taban arasında, sert tırnak dokusunun kaybına yol açar. Tırnak dokusu un ufak olur, kötü görünümdedir ve dökülür. Dış dokunun peynirimsi durumda olup dökülmesiyle iç kısımdaki canlı dokulara destek görevi yapılamaz. İlerleyen durumlarda tırnak kemiği baskı sonucu dönüşüme uğrar. Bazen arpalama ile de sonuçlanabilir. Atın çalışmaması veya sınırlı egzersiz yapması, altlık (yataklık) olarak ıslak talaş kullanılması, ahırın rutubetli olması ve atın yaşadığı bölgenin sık sık nemli ve kuru olarak değişkenlik göstermesi, bu hastalığın ortaya çıkıp ilerlemesine öncülük eder. Yarış atlarının belirli aralıklar ile tırnak bakımının yapılması ve nallanması, tırnağın korunması için çok önemlidir. Gerektiği durumlarda haradaki aygır, kısrak ve taylara da bazen nal çakılabilir. Çeşitli tırnak hastalıklarının iyileşmesi için farklı şekillerde bazı özel nallar kullanılır. Bunlar genellikle alüminyum, demir veya çelikten imal edilmişlerdir. ÜÇ BOYUTLU YAZICI ILE NAL YAPIMI... Kısa bir süre önce bilim insanları “Titanyum Baskı” dedikleri yeni bir nal geliştirdiler. Bu yöntemde, nal çakılacak atın tırnakları, elde taşınabilir 3D tarayıcı ile taranmaktadır. 3D modelleme yazılım sistemi kullanılarak, tırnağa uygun, mükemmel bir tasarım oluşturulmakta, sonra isteğe göre uyarlanmış, özelleştirilmiş ve her tırnağa birebir uygulanacak nallar, sadece birkaç saat içinde 3D yazıcı sayesinde üretilmektedir. Geleneksel alüminyum nallara oranla çok daha hafif olan 3D üretim nallar adeta hafif sıklet olarak adlandırılmaktadır. Nallardaki ekstra ilavelerin nalı ağırlaştırdığı, yarış veya antrenman sırasında atı yavaşlatarak hızını kestiği ileri sürülmektedir. Oysa yeni titanyum nallar, halen kullanılmakta olan alüminyum nalların yarısı kadar ağırlıktadır. Dolayısıyla atların bu nallar ile daha rahat koşacağı ve yarış performansına da katkı yapacağı beklenmektedir. 3D baskı ile elde edilen nalların bu alanda büyük bir yenilik olduğu kabul edilmektedir. Bu teknolojinin uygulama alanlarının da çok geniş olduğu açıktır. 3D baskı ile uzay ve havacılık alanlarında olduğu gibi, biyomedikal implant üretiminde de yararlanmak mümkündür. Atların üzerinde tarama işleminin birkaç dakika sürmesi, her tırnak için özel ve tırnağa tıpatıp uyan nalın kullanılabilmesi ve 3D baskı işleminin aynı gün içinde olması, bu teknolojinin belli başlı avantajları arasında sayılıyor. Yazıcıdan çıkan nallar, diğer nallar gibi tırnağı destekleyip korumakta ve normal olarak zamanla aşınmaktadır. Tırnağın şekline uygun olduğu için tam olarak tırnağa oturmakta, çok az yapıştırıcı ile sabitlenmektedir. İstenirse çatalı koruyucu, farklı tipte ve çivi delikleri olan nallar da yazıcıdan çıkarılabilmektedir. Tırnak duvarının korunmasına da katkı sağlamaktadır. 3D tasarımlı nallar tırnak ve nal bağlantısının daha güçlü olmasına ve bu bağlantının aynı şekilde sürdürülmesine olanak vermektedir. Bu aşamadaki en büyük dezavantaj titanyum nallarının pahalı olmasıdır. Bu nedenle farklı materyaller de nal üretimi için denenmektedir. 3D baskılı nallar, standart tedavi nallarına göre, özellikle sorunlu tırnaklarda, veteriner hekim ve nalbantlara yardımcı olmaktadır. Tırnaktaki hastalığa göre bilgisayarda şekli değiştirilebilen nallar, tırnağın iyileşmesini de hızlandırmaktadır. Tırnak çabuk iyileştiği için, birkaç hafta sonra tedavi nalına gerek kalmadan, normal nala dönüş yapılabilmektedir. Hollandalı bilim insanları, 3D nal yapımında hafif sentetik malzeme kullandıklarını, bu tip nalların özellikle beden ağırlığı fazla olan atlarda gözle görünür şekilde yarar sağladığını ifade etmekteler. Ayrıca metal nallara göre kaygan veya sert zeminlerde daha yararlı olduğunu söylemekteler. Bu konudaki araştırmalar devam ederken, 3D nalların içeriğindeki lif tiplerinin oranları ayarlanarak kayganlığını daha da azaltmaya çalışılmaktadır. 3D basılmış nalları taşıyan atların adım analizleri bilgisayar yardımı ile incelenerek, atların adımları üzerinde nalların etkileri araştırılmaktadır. 3D yöntemle elde edilmiş nallar, iyileşmesi zor olan tırnak hastalıklarına pratik çözüm getirmesi açısından şimdilik sorunlu atlarda kullanılmaya başlanmıştır. Milimetrik ölçüde tırnağa uygun olması, nallama hatalarını da ortadan kaldırmıştır. 3D nalların yapım çalışmalarının devamında, sorunlu atların ağrısını en aza indirmek, farklı malzemeden yapılmış ve daha düşük üretim maliyetli nalların kullanılmasını yaygınlaştırmak amaçlanıyor. Uzmanlar, bu teknolojideki olanakların sınırsız olduğunu belirtmekteler. Sabırlı ol; sabır acıdır, fakat meyvesi tatlıdır... Sadi Şirazi