2018_Subat

93 TJK’NIN SESİ ŞUBAT 2018 T ırnaklarda en çok görülen sorunlar, yabancı cisim batmaları (çoğunlukla taban kısmına), tırnak çatlakları ve kopmalar sonucu doku kayıpları, bakteriyel veya mantar kökenli enfeksiyonlar, taban ezilmeleri, tırnak apseleri, beyaz çizgi hastalığı ve arpalamadır. Bunlardan başka doğuştan gelen tırnakta açı bozukluklarına da rastlamaktayız. Tırnak tabanı dediğimiz kısım, atın ayağının yere bakan yüzüdür. Tabanın yere basan en dış tabakasında sinir bulunmadığı için bu bölge duyarsızdır. Ama sert ve koruyucu bir yapısı vardır. Bu sayede kan damarları bakımından çok zengin olan tırnak ve iç kısmındaki canlı dokular ile bol miktarda sinir içeren lamina adı verilen ve tırnağı, pedal kemiğe bağlayan hassas dokular korur. Hem nal çakılmış, hem de nalsız atlarda görülebilen taban zedelenmesi veya ezilmesi, önemli bir topallık nedenidir. Taban eziklikleri, iç kısımlardaki duyarlı, canlı dokuların da zedelenmelerine neden olurlar. Tabanın koruduğu dokulardaki pek çok ince kan damarının tahrip olması sonucu, bölgede kanama şekillenir. Küçük ve sınırlı kanamalar ya hızla emilerek ortadan kaldırılırlar ve herhangibir soruna yol açmazlar. Ya da emilemeyen kanamalar, hematom denilen kan toplanmalarına neden olarak, duyarlı dokular ile genişleyemeyen, sert yapıdaki tabanın arasına sıkışıp kalırlar. Bu kitlenin duyarlı dokulara baskı yapması ağrıya ve topallığa neden olur. Bazı olaylarda da bu bölgede kanama olmayıp hematom gelişmemişse bile, özellikle laminalar başta olmak üzere, duyarlı canlı dokulardaki zedelenmeler, atın ağrı duyması ve topallaması için yeterli olabilir. Tırnağın taban kısmına, kaza ile gelen her türlü darbe, taban zedelenmesi ile sonuçlanır. Bazı kaynaklarda, tabanda meydana gelen bu olaya taban çürüğü de denilmektedir. Taban ezilmesine neden olan cisimler, çoğunlukla çakıl taşı gibi değişik türden taşlar olabileceği gibi, her çeşit sert cisim, tabanda ezilmeye neden olabilir. Bu nedenle atların taşlı zeminde yürümeye zorlanması, kötü nallama ve özellikle nalsız atların sert yüzeyde çalıştırılması, tabana travma etkisi yapar. Kötü veya yalnış beslenmenin de ince tabanlı atlarda taban ezilmesini hazırlayıcı rolü vardır. Klinik bulguları şöyle özetleyebiliriz: Tabanı zedelenmiş atın birden bire topalladığı veya topallayıp iyileştiği fakat ertesi gün tekrar topalladığı gözlemlenebilir. Topallık genellikle bir ayaktadır. Nalbant veya veteriner hekim tarafından tırnak muayene pensi ile tırnağa basınç uygulanarak ağrının yeri tam olarak belirlenebiir. Ağrıyan taban bölgesi bir kez saptandıktan sonra, buranın biraz törpülenip açılması ile kırmızılaşmış ezilen taban alanı gözle görülebilecek şekilde açığa çıkarılabilir. Bazı olaylarda, bölgeye kan akımı hızlandığı için, topuk atardamarlarından, güçlenmiş olan nabız kolayca hissedilebilir. Elle yapılan muayenede, tırnağın diğer tırnağa oranla daha sıcak olduğu da görülebilir. Zedelenmiş tabanın sağaltımında yapılacak ilk iş, nalların çıkarılmasıdır. Tabanın o bölgesi, üzerindeki basıncı azaltmak için dikkatlice törpülenerek açılır. İnce tabanlı atlarda, ezilmiş bölgenin aşırı biçimde törpülenmesi, ağrının daha da artmasına neden olur. Bu nedenle söz konusu taban bölgesi, usta nalbantlar tarafından dikkatli bir şekilde temizlenerek ortaya çıkarılmalıdır. Tabana ağrı kesici, soğutucu ve mikrop öldürücü maddeler içeren preparatlar uygulanarak tırnak bandaja alınır. Piyasada bu tür maddeler emdirilmiş, hazır pansuman malzemeleri bulunmaktadır. Tırnak bandajı her gün değiştirilmelidir. Bölgedeki ağrı kesilince ve topallık kaybolunca, tırnak tuvaleti yapılıp düzeltilir ve tekrar nalı çakılabilir. Ayak ve tırnak, yarış atları için yaşamsal öneme sahip organlardır. Tırnak bakımı, taylık döneminde harada başlar. Uygun beslenmenin tırnak gelişimine büyük katkısı vardır. Her atın, doğumundan itibaren başlayarak tırnakları kontrol altında tutulmalıdır. Doğuştan gelen bazı tırnak ve ayak sorunları erken müdahale ile ortadan kaldırılabilir. Tırnakların törpülenmesi, tuvaleti ve çakımı, deneyimli nalbantlar tarafından yapılmalıdır. Her gün haralarda atlar padoğa salınmadan ve hipodromlarda antremandan önce tırnaklar iyice temizlenip gözden geçirilmelidir. Düzgün olmayan, engebeli, yapısı değişken ve taşlı zeminlerde özellikle ince tabanlı atların çalıştırılmasından kaçınılmalıdır. Zorunlu durumlarda, lastik, deri veya başka koruyucu malzeme ile tırnak tabanı kaplanarak darbelerden ve dolayısıyla taban zedelenmelerinden korunmalıdır. Tırnak koruyucu bu malzemeler dikkatlice ve önerildiği şekilde kullanılmalıdır. Gerektiği gibi kullanılmazsa, bazen etkisiz hatta zarar verici olabilir. Tabana uygulanan takviyeler, dolgu malzemeleri veya pedler, engebeli ve düzensiz yüzeylerde daha kötü sonuçlara yol açabilirler. Çünkü atın bastığı sert zemine, ayak tabanını yaklaştırmaktadırlar. Çakıltaşı ve benzeri küçük, sert cisimler tabanı koruyucu malzeme ile taban arasına girerlerse, tırnak tabanını sürekli rahatsız eder ve ağrıya neden olurlar. Bu nedenle tırnaklara uygulanan bandaj ve koruyucu malzemeler sık sık denetlenmelidir. Çeşitli enfeksiyonlar sonucu oluşan tırnak apseleri de bölgesel ağrıya yol açtıkları için, benzer şekilde topallığa neden olurlar. Tabanda meydana gelen apseler, yarış atlarında sıklıkla görülen olaylardandır. Bunlar ile taban ezilmelerini karıştırmamak gerekir. Yarış atlarının tırnak sorunlarını azaltmak için bazı öneriler sunulmaktadır. Öncelikle düzenli aralıklarla tırnak bakımı ve nallama gereklidir. Tırnağın dengesini korumak şarttır. Tırnak açıları ile iç ve dış kenarlar düzgün olmalıdır. Eğer gerekiyorsa ökçe tarafı desteklenebilir. Atın yaşı, yaşadığı ortam koşulları ve çalışma şekline uygun nallama yapılmalıdır. Herhangibir tırnak hastalığı saptandığı zaman hiç beklemeden sağaltıma başlanmalıdır. Akıllılar dövüşmeden önce kazanırlar, Cahiller kazanmak için dövüşürler… Zhuge Liang VET. HEKİM REHA GÜLTEPE AT SAĞLIĞI