2018_Aralik

49 TJK’NIN SESİ ARALIK 2018 eden dili, insanların ve bazı hayvanların, bilinçli olarak ya da bilinçaltı yönlendirmesi ile yüz ifadelerinin veya vücut hareketlerinin kullanıldığı bir iletişim aracıdır. Beden dilini inceleyen bilimsel çalışma alanına ise, “Kinesics” denilmektedir. İngiltere’de bulunan Sussex Üniversitesi’nde yapılan son araştırmalar da atların insan vücut dilini çözümleyebildiğini ve daha önce hiç karşılaşmadıkları insanların otoriter ve itaatkar duruşu arasındaki farkı anlayabildiğini gösterdi. 10 yetişkin kadın tarafından gerçekleştirilen ve 45 adet denek at kullanılan araştırmada, atların otoriter bir duruş sergileyen (dik bir duruşa sahip, mide içeride - göğüs şişirilmiş ve dışarıda, kollar ve bacaklar açılmış) kişiye mi yoksa, itaatkar bir duruşa sahip (kambur, kolları önde ve vücut ile bitişik, dizler birbirine yakın ve kırık pozisyonda) olan kişiye mi güvenecekleri araştırılmıştır. Psikologlar eşliğinde gerçekleştirilen deneyde, uygulayıcıların tümü koyu renkli ceket, bluz veya kazak giyerken, siyah eldiven takmışlar ve kot veya kumaş pantolon giymişlerdir. Bunun yanında, kafa karışıklığına sebep olmamak adına, yüz ifadelerini gizlemek için boyunlarından gözlerine kadar kapatan kumaş boyunluklar takmışlardır. Hatta, deneyin daha sağlıklı olması için deneklerin olağandan farklı hareket edebilme ihtimaline karşı, kendilerine atların her iki vücut dilini de tercih edebildikleri söylenmiştir. Atların, uygulayıcıların zararsız olduğunu anlamaları ve deneyi uygulayan kişilere alışıp, güvenmeleri için ısınma turu yaptırılmıştır. Bu turlar sırasında, her iki uygulayıcının da birbirine bakacak şekilde yan yana durmaları, avuçlarını birleştirmiş vaziyette, bir havucu birlikte tutmaları istenmiştir. Her at, tercih yapmaları için serbest bırakılacakları noktadan iki defa uygulayıcılara yaklaştırılmış ve havucu yemelerine izin verilmiştir. Yalnızca tek bir tarafa dönerek yiyeceğe ulaşırlarsa, bir alışkanlık geliştirmemeleri ve her seferinde o yöne dönerek yaklaşmamaları için de hangi taraftan yaklaşırlarsa, dönüşleri öteki taraftan yapmaları sağlanmıştır. Isınma turları sırasında, çeşitli sebeplerle belirlenen kriterlere uymayan 6 at elenirken, 9 at da 4 defa denenmesine, ve deneklerin yeri değiştirilmesine rağmen, aynı taraftaki kişiye yöneldiği için deneyin dışında tutulmuş ve sonuçlara dahil edilmemişlerdir. Deney sırasında, herhangi bir yiyecek ödülü kullanılmamış ve denekler birbirlerinden 2 metre uzağında konumlanmışlardır. Atlar, uygulayıcıların 5 metre uzağında yer alan bırakma noktasına getirilmişler ve serbest bırakılmışlardır. Yaklaşma, atın burnunun itaatkar veya dominant uygulayıcıya, 50 cm kadar yaklaşması olarak tanımlanmıştır. Tercih yapılır yapılmaz, at yaklaştığı yönün tam ters yönünde uzaklaştırılmış ve herhangi bir yaklaşma eğilimi geliştirmemesi için bekleme noktalarında 30 saniye bekletilmiştir. Daha sonra, yeniden bırakılma noktasına getirilen atlar, yeniden serbest bırakılmıştır. Deney sırasında, başarılı denemelerin ardından motivasyonunu kaybeden bir at olursa, deney sona erdirilmiş ve sadece başarılı denemeler skora dahil edilmiştir. Her at için 4 defa gerçekleştirilen deneyde, her iki uygulayıcının da 2 defa dominant 2 defa itaatkar duruş sergilemesi ve ikişer defa da hem sağ hem de sol tarafta bulunmaları sağlanmış ve böylece 24 farklı olasılık elde edilmiştir. Denemelerin %89.5’inde atların 10 saniye içinde karar verip, harekete geçtiği gözlenirken, ilk denemede 22 at itaatkar duruşu tercih etmiş, 8 at ise dominant duruş sergileyen kişiye yönelmiştir. Bazı denemelerde her iki uygulayıcıya da yaklaşmayan atların skorları, sonuçlara dahil edilmezken, itaatkar denekler 90 defa, dominant karakter ise yalnızca 27 defa tercih edilmiştir. Suffolk ve East Sussex’’de bulunan çiftliklerde gerçekleştirilen deneyin sonucunda, deneyi gerçekleştiren her iki kişi de deney öncesinde doğal vücut pozisyonlarını koruyarak, atlara yiyecek ödülleri verip güvenlerini kazansalar bile, atların dominant kişiden ziyade, itaatkar kişiye yaklaşma olasılıklarının çok daha yüksek olduğu ortaya konulmuştur. Bu tür bulgular, hayvanların farklı türdeki canlılar ile vücut dilini kullanarak nasıl iletişim kurduğunu anlamamızı sağlarken, tüm at ilgilileri için de faydalı bilgiler sunmaktadır. kaynak: https://doi.org/10.1007/s10071-017-1140-4 (a) : Uygulayıcıların ısınma turları sırasındaki duruşları (b) : deney sırasındaki duruşlar (dominant solda; itaatkar sağda) (a) : Isınma denemeleri (b): Test. U1 ve U2 = uygulayıcılar; A: atların başlangıç noktası; B: bekleme noktaları; kırmızı ve mavi çizgiler: deney sırasında yaklaşma eğilimi gelişmemesi için izlenen yol U1 U1 U2 U2 H H B B Serbestbırakmanoktası B HASAN ALİ SAY AT’IN İZİNDEN...