2017_Mart

45 TJK’NIN SESİ MART 2017 DÜNYA AYGIR LİSTELERİNE GENEL BAKIŞ Biz yetiştiriciler için, dünya çapındaki aygırları ve onların yavrularını takip etmek ayrı bir keyiftir. Bunları detaylı incelemek ve aralarında mukayese edebilmek için en güvenilir yol aygır listeleridir. Ancak, iş o kadar basit değildir. Çünkü bu listeler düşünüldüğünden daha detaylıdır. Örneğin, birinci, ikinci, üçüncü jenerasyon yavruları koşan aygırlar, 2 yaşlı tayların aygır listesi, genel aygır kazanç tablosu, Açık Koşu kazanan yavru sayısına göre yapılan liste, kısrak babası listesi, çim pist, kum pist ya da polytrack aygır listesi gibi uzun uzadıya giden ve ülkeden ülkeye değişen detaylı bir çalışmadır. Bir yetiştirici için, bu sıralamaları doğru okuyup analiz etmek çok önemlidir. Çünkü, yavruları daha yeni koşmaya başlayan bir aygır ile dört, beş jenerasyondur aygırlık yapan bir ismi mukayese etmemiz doğru olmaz. Ya da yarışların büyük bir çoğunluğunun yazın çim pistte yapıldığı Avrupa’da aygırlık yapan bir isim ile Amerika’da aygırlık yapan ve yavruları yıl boyunca koşan bir safkanı karşılaştırmamız pek doğru olmayabilir. Yukarıda belirttiğim gibi bu listeler ülkeden ülkeye de değişiklik göstermektedir. En azından, Avrupa aygırlarının kendi aralarında sıralandığı bir listeyi göz önüne alırsak, bir parça olsun sağlıklı bir analiz yapabiliriz. Bu durumda bile aynı aygırın yavrularının İrlanda’da elde ettiği başarı ile İtalya, ya da Fransa pistlerindeki durumu farklılık gösterebilir. Yetiştiriciler ile katıldığım sohbetlerde, aygır kazanç sırlamasından bahsederken genelde tarafıma Japon aygırlarının yavrularının kazançları neden hep yüksek diye bir soru gelir, ben de onlara bu durumun Japonya’daki yarış ikramiyelerin yüksekliğinden dolayı olduğunu söylerim. Gerçekten de, aygır kazanç listesinde yarış ikramiyeleri çok önemli rol oynar. Aygır listelerinde en az değişiklik gösteren kısrak babaları sıralamasıdır ki, bu liste bile yine ülkeden ülkeye çok farklılık gösterir. Yine de, bazı kısrak babalarının dünyanın dört bir yanında liste başı olduğunu unutmamak gerekir. Örneğin, Sadler’s Wells, Storm Cat, Danehill, Mr. Prospector, Secretariat, Darshaan gibi aygırlar bunların en bilinenleridir. Kısrak babası olabilmek, aygır babası olmaktan daha uzun zaman alır. Bir aygırın kısrak babası olabilmesi için, kızlarının anneliğinin iyi olduğu ispatlanmalıdır. Dolayısı ile kısrak babası listesindeki isimlerin bir çoğu 16 yaş üstü aygırlardır. Ya da kendileri öldükten sonra kısrak babalığı ispatlanır ve bizler onların kızlarını toplamaya başlarız. Bu konu ile ilgili sizlere küçük bir tüyo vereyim, genelde kızları başarılı yarışlar yapan isimler ileride kısrak babası olurlar. Kısrak babası olan aygırların annelerinin ve hatlarının çok kuvvetli olduğu bilinen bir gerçektir. Tekrar konumuza geri dönersek, aygır listeleri biz yetiştiriciler için gayet yol gösterici olmaktadır. Ancak, yurtdışındaki aygır reklamlarına baktığımda hara sahipleri kendi aygırlarını ön plana çıkartmak adına değişik bakış açıları ile listeler yayınladıklarını görüyorum. Tabii, bizim göz önünde bulunduracaklarımız resmi kayıtlar olacaktır. Şimdi gelin dünyadaki aygır listelerinin bir kaçını inceleyelim, 2017 yılında dünya genelinde aygır kazanç listesinde Unbridled’s Song lider durumda, bundaki en önemli etken tabi ki yavrusu Arrogate’dir. Bu safkanın kazancı tam 11.084.600 USD’dir, bunun 7.000.000 USD 2017’de kazanmıştır. Dolayısı ile babasını birinci sıraya yükseltmiştir. Listenin ikinci sırasındaki isim ise, Ghostzapper. En fazla kazanan yavrusu Shaman Ghost’un kazancı 1.750.000 USD. Üçüncü sırada ise, Street Boss ve en fazla kazanan yavrusu 1.468.000 USD ile Street Raper olmuştur. Liste daha sonra Harlan’s Holiday ile devam ediyor. Yazımın başında dediğim gibi, Avrupa’nın önemli yarışları yaz mevsiminde yapıldığından, 2017 yılı kazanç listesinde ilk 5’de hiçbir Avrupa aygırı yok. Ancak, aynı listeyi 2016 yılı olarak incelediğimizde Galileo ilk sırayı alırken, Tapit ikinci, Dubawi üçüncü ve Curlin’in dördüncü durumda olduğunu görüyoruz. Yani, ilk dörtte iki Avrupa iki Amerika aygırı mevcut. Bu listede Unbridled’s Song tam 12’nci sırada bulunuyor. 2015 yılının listesini incelediğimizde ilk 3 isim aynı olurken sadece sıralama değişiyor. Demek ki Galileo, Tapit ve Dubawi sadece bir ya da birkaç isme bağlı kalmadan her zaman kaliteli yavrular verebiliyorlar. Bu durum onların aşım ücretlerinden de açık bir şekilde anlaşılıyor. Tapit 300.000 USD, Dubawi 250.000 Pound ve Galileo özel aşım fiyatına sahip. 2017 yılının hemen başında olduğunu düşünürsek, liste incelemesinin daha sağlıklı olması adına 2016 yılını ele almak istiyorum. Yavruları en çok Grup Koşu kazanan aygırları dünya genelinde incelediğimizde ise, yine Galileo birinci sırayı alırken, Dubawi ikinci ve Shamardal üçüncü oluyor. Bu ilk 3 isim Avrupa’da aygırlık yaparken 4’üncü isim ise Amerika’dan Danzig’in oğlu War Front oluyor. Bu aygırın yavrularının Avrupa’nın çim pistinde çok başarılı olduğunu eklemek istiyorum. Daha önceki listelerde ilk 4’te olan Tapit ise, burada 5’inci kalıyor. Listeyi biraz daraltıp sadece Avrupa aygırlarını incelediğimizde Galileo ismi tekar liderliğini koruyor. Dubawi ikinci, Monsun 3’üncü oluyor. Amerika’yı ele aldığımızda ise, Lucky Pulpit biri, Unbiredled’s Song ikiyi, Uncle Mo üçü ve Curlin dördüncü sırayı alıyor. Yazımın başında da dediğim gibi, ilk jenerasyon yavrusu koşan bir aygırı bu listedeki isimlerle değerlendirmemiz yalnış olur. Bu Frankel bile olsa. Diğer yandan, 2 yaşlı İngilizlerin babalarının kazanç listelerine de baktığımızda bambaşka isimler karşımıza çıkabilir. Örneğin, şampiyon yarış atı Sea The Stars ilk aygır olduğunda yavruları sezon başında mesafeler kısa olduğundan dolayı başarı göstermemiş ve küçük bir hayal kırıklığı yaşamıştı. Daha sonra mesafeler uzadı ve yavruları 3 yaşına geldiğinde Sea The Stars kendini göstermekte geç kalmadı. Aygırların sıralanmasının bir çok değişik kritere bağlı olduğunu sizlere anlatmaya çalıştım. Onları incelerken göz önünde bulundurmamız gereken başlıca konulardan bahsettim. Umarım ileriki yıllarda ülkemizde de aygırların bu tip detaylı incelemeler sonucunda sıralamaları yapılır. SADUN OKTAV SOHBETLER