2016_Mayis

45 TJK’NIN SESİ MAYIS 2016 SAMPİYONLARINATASI TÜRKATI RÖPORTAJ : İPEK İZCİ [HÜRRİYET GAZETESİ YAZARI] O zamanlar at hastalıkları “African Horse Sickness” yüzünden Türkiye’den Avrupa’ya at girişi yasaktı. Onu Ayvalık’ta satmak zorunda kaldım, korkunç bir gündü. Sonra Yunanistan’a gittim, kesilmek üzere olan bir atı satın aldım. Ama Yugoslavya da ülkeye atla girmeme izin verilmedi. Onu da mecburen bırakıp İtalya’dan Gonzo isimli yeni bir at aldım. Amacınız hep Galler’e atla gitmek miydi? - Evet. Gonzo’yla gittim de. Byerley Turk kitabını yazmak aklınıza ne zaman düştü? - Türkiye ve Türk atlarıyla ilgili bir kitabı yazmak istediğimi Ahmed Paşa’yla Türkiye’yi dolaşırken anlamıştım. Pazarlarda hep atlarla ilgili aksesuarlar, takılar görüyorduk. Çok at kalmamış olsa bile bu ülkenin eskiden gerçek bir atçılık ülkesi olduğu belliydi. Aklımda hep Byerly Turk hakkında çalışmak vardı. Bu, bir Türk savaş atı. 1991’de İngiltere’de bu atı araştırmıştım ama çok bir şey yoktu. Türkiye’ye geldim çünkü hem her şey burada başlamıştı hem de onun ruhu buradandı. Müzeleri, kütüphaneleri gezdim, o zamanki Türk atlarını ve Türkleri araştırdım. Osmanlı’daki tımar sistemini inceledim. Tımar sahiplerinin arasında kimin daha iyi at yetiştireceği konusunda rekabet olmuş, böylece de ellerinden gelenin en iyisini yapmak durumunda kalmışlar. Bu atlar da zaten Osmanlı’nın savaş atları olmuş. Byerley Turk, Osmanlı ordusuna ait bir attı. Viyana ve Budin kuşatmalarında kullanıldı, savaş sırasında Kutsal Roma İmparatorluğu’nun çağrısıyla orada olan İngiliz Yüzbaşı Robert Byerley tarafından savaş ganimeti olarak alındı. Robert Byerley, atına Byerley Turk adını koydu. Bu at İngiltere’ye getirildiğinde ülkede at yarışları daha yeni yeni başlamıştı. O süreçte İngiltere, bu tür atlardan ülkeye daha fazla getirip damızlık olarak kullanmaya başlamıştı. Çünkü ülkedeki atlar yeterince güçlü ve büyük değildi. Jeremy James’in anlattığına göre İngilizler bu atları getirerek yeni bir yarış atı ırkı yarattı. Safkan İngiliz Atı Yetiştiricileri ve Sahipleri Derneği Başkanı Levent Sarıkaya, Byerley Turk’ün, ilgili cinsin soykütüğünde bilinen en eski aygır olduğunu söylüyor. Byerley Turk’ün yavrularının, 300 yıl sonra bile hala koştuğunu ilave ediyor. Son 100 yılın en iyi atı kabul edilen Frankel mesela… Hayatında hiç geçilmemiş olan bu müstesna atın anne soyu bir Byerly Turk kızından geliyor. PROF. DR. DONNA LANDRY JEREMY JAMES BYERLEY TURK OSMANLI BAKICISIYLA İNGİLTERE’DE...