2015_Haziran

43 TJK’NIN SESİ HAZİRAN 2015 Önümüzdeki birkaç ay içinde, taylar için 2015’in en belirleyici olaylarından biri gerçekleşecek: Sütten kesme. Yaşamlarının bu döneminde, taylar annelerinden ayrılacak, hızla büyüyecek ve eğitim almaya başlayarak, kendilerini yaşam boyu etkileyecek olan becerilerini pekiştireceklerdir. NE ZAMAN ? Taylar beslenme ve korunma ihtiyaçları için annelerine bağımlıdırlar. Bu nedenle, sütten çok erken kesilen taylar için yoğun bir beslenme ve davranışsal yönetim programı uygulamak gerekir. Aksi takdirde taylar, atlara özgü doğal davranışlarının bazılarını geliştiremeyebilirler. Tay dört aylıkken yemle beslenmeye başlanmalıdır. Korunma ve duygusal destek bakımından annesine daha az bağımlı olmalıdır. Özellikle çevresel koşulların sert, tayın tane yem yemediği veya annesine aşırı bağlı olduğu durumlarda sütten kesme tayın stresini arttırabilir. Diğer taraftan, sütten kesmek için altı ay beklemek bir bakıma beslenme desteği sağlayabilir. Ancak, sütten geç kesme taylar üzerinde bazı istenilmeyen davranışları da teşvik edebilir. Birçok yetiştirici, olumsuz eğilim veya kötü alışkanlıklara sahip kısraklardan tayları mümkün olduğunca erken ayırmayı tercih eder. Taylar bazı davranış biçimlerini annelerinden öğrenebilir ve bu nedenle tayın anneden erken ayırılmasıyla kısrağın, tayın davranışları üzerindeki etkisinin azalması sağlanabilir. 4 ayda sütten kesilecekler: Sütü az kısraklardan doğan taylar, kilosu normalin altında veya yetersiz gelişim göstermiş taylar, yaşlı kısraklardan ya da gebelik kaybı / kürtaj geçmişi olan kısraklardan doğan taylar, tay tarafından taklit edilebilecek kötü alışkanlıklara sahip kısraklar (almaması gereken şeyleri alması, çalma huyu vb.) 5 ayda sütten kesilecekler: Sorunsuz taylar / kısraklar için en uygun zaman. 6 ayda sütten kesilecekler: Uzun süreli bakım / tedavi gören taylar NASIL ? Sütten kesmeden önce, tay tane yem yemeye alıştırılır. Normalde 4’üncü haftada yemeye başlamalı, miktarı giderek arttırılmalıdır. Tayın tane yem yemeye başlatılmasının 3 farklı yolu vardır: ■ Yemlik ağılı: Sadece tayların sığabileceği taşınabilir metal bir yapıdır. Kısrak ve tayların 7 / 24 saat dışarıda olduğu durumlar için mükemmel bir seçimdir. Yemlik ağılının tek sorunu her tayın yiyeceği yem miktarını kontrol etmenin çok zor olmasıdır. ■ Kutulu yemlik ağılı: Tayların yem kutusuna çubuklar arasından yalnızca ağızlarını sokabildiği küçük bir yemliktir. Deneyimlerime göre maliyet açısından yüksek olmayışı, tayların ağıllara çarpması ve kısrakların yemi buradan çıkarmayı öğrenmesi nedeniyle, kutulu yemlik ağılı 3 seçenek arasında en elverişsiz olanıdır. ■ Ortak kullanımlı yemlik: Bu yemlik türünde, kısraklar kendi ahırlarında kendi yemlerini yalnızca taylarıyla paylaşarak yerler. Ancak, kısrağın tayın yemesine izin verip vermediğine dikkat etmek ve ihtiyaca göre yem miktarını ayarlamak önemlidir. Taya iyi bakılması, nalbant önünde rahat bir şekilde durarak tırnaklarının kısaltılması, aşılanması ve sindirim sisteminde bulunan parazitlere karşı ilaç tedavisinin uygulanması gibi öteki işlemler de süreci oldukça kolaylaştırmaktadır. Sütten kesme farklı şekillerde yapılabilir, ancak stresi ortadan kaldırarak bunu mümkün olduğunca rahat bir şekilde yapmak önemlidir. Sorunsuz bir sütten kesilme süreci oldukça iyi bakılan, rutin çiftlik prosedürlerine alışkın ve stressiz bir ortamda yaşayan taylarda sağlanabilir. Sütten kesilme stresini azaltmanın en iyi yollarından biri tayın alışkın olduğu çevreyi muhafaza edebilmektir. Söz konusu muhafaza süreci, tayların önceden bulundukları alanda bırakılması ve aynı yaş ve boydaki taylarla birlikte sütten kesilmesiyle gerçekleştirilir. Bu yöntem, dünya çapında en yaygın başvurulan yöntemdir ve bizler de Karacabey Pansiyon Hara’da kimi durumlarda tayların yanında bir halfinger kısrağı bulundurarak, sürecin ilk günlerinde kendilerini daha da güvende hissetmelerini sağlıyoruz. Sütten kesme işleminden sonra kısrakların da gözlenmesi gerekmektedir. Kısraklar genel olarak taylarından daha çabuk sakinleşirler ancak bu sakinleşme süreci daha önceden yavrulamış kısraklarda daha da kısa sürmektedir. Kısrağın normal davranışlarına devam etmesi için gerekli zaman birkaç saat ile birkaç gün arasında değişebilir. Kısrağın yüksek miktarda süt vermeye devam etmesi durumunda, tane yem alımı azaltılmalı, daha fazla egzersiz yaptırılmalı ve aynı zamanda herhangi bir Mastitis (meme yangısı) işareti olup olmadığını kontrol etmelidir. Tayın sütten kesildikten sonraki ilk 2 - 3 gün yakından takip edilmesi önemlidir. Bu sürenin sorunsuz geçmesinin ve tayın yeni yaşam tarzını benimsemesinin ardından, hızlı bir şekilde başlayıp düşüşle devam eden büyüme sürecinin önüne geçilmesine odaklanmamız gerekmektedir (büyük bir hızla başlayıp aniden düşen büyüme hızı muhtemelen ortopedik sorunlara yol açacaktır). Aşağıda Teksas Üniversitesi tarafından hazırlanan, genç atların ideal günlük büyüme oranına ilişkin tabloyu görebilirsiniz. Tayınızın büyüme oranını düzenli olarak kaydetmek için bir bant veya tartı kullanabilirsiniz. Yaş Günlük Büyüme 4 ay 0.9 kg 1.36 kg 6 ay 0.8 kg 1.15 kg 12 ay 0.4 kg 0.68 kg 18 ay 0.2 kg 0.3 kg HATIRLATMA... 1. Tayın tane yeme erken başlamasını sağlayınız. 2. Tayı sütten kesmek için ideal zaman 4 - 5 ay arasındadır. 3. Anadan ayırma esnasında stresi mümkün olduğunca azaltmaya çalışınız. 4. İlk günlerde grupla birlikte sakin bir gelding veya süt anne bulundurunuz. 5. Gelecekteki gelişim sorunlarını önlemek için büyüme düzenini dikkatlice takip ediniz. 6. Tayınızın bir şampiyon olmasını mı istiyorsunuz? Ona bir şampiyon gibi davranınız... Hikayeler [Tayın Sütten Kesilmesi]