Tay yetiştiriciliğinde tayın gelişimi ile ilgili kayıt tutulması çok önemlidir. Öncelikle doğumdan başlayarak beden ağırlığı saptanır. Daha sonra günlük kilo artışı kaydedilir. Beslenme, egzersiz ve hava koşullarından etkilense de ilk aylarda ortalama olarak günde yarım ila bir buçuk kilogramlık bir ağırlık artışı normal kabul edilir. Başlangıçta anne sütü yeterli olur. Bazen birinci ayını doldurmamış tayların taneli yemlere ve otlara ilgi gösterdiği görülebilir. Bu amaçla taze veya kuru, ince kesilmiş ve körpe otlar ahırına bırakılabilir. Yaklaşık altı aylık olduğunda, annesinden ayrılma zamanı gelmiş demektir. Fakat bu süreç hem kısrak hem de tay açısından zor geçer. Ayrıldıktan sonra ikisi de birbirlerini ararlar. Tayların annelerinden ayrıldıktan sonra bazı sorunlar yaşamaları kaçınılmazdır. İlk görülen belirti iştah azalmasından dolayı eskisi kadar yem yemedikleridir. Genellikle sinirli, ürkek ve tedirgin olurlar. Korku ve stres altında oldukları bu zamanda böbrek üstü bezinden kortizon hormonu salgılanır. Bedeni kendini korumaya alarak kortizon etkisiyle pek çok organda değişiklik olur. Kan şekeri, beyin gibi önemli organlarda kullanmak için düşürülerek saklanır. Kortizonun bağışıklık sistemini baskı altına almasıyla tayın hastalıklara karşı savunma gücü azalır. Kandaki şeker düzeyinin azalması pek çok organ gibi kasları da etkiler. Kasların enerji kaynağı olarak şekeri kullanması azalır. Bu nedenle uzun süre stres altındaki taylarda enerji metabolizması bozulur ve enerji açığı meydana gelir. Yine bu dönemde stres ve beslenme dengesizliği nedeniyle büyümede gecikme ve kemiklere ilişkin sorunlar ile midede ülserler ortaya çıkabilir. Annesinden ayrılmadan önce tayın kendi başına bir erişkin gibi yem yediğinden emin olunmalıdır. Taylar en hızlı büyümeyi, sütten kesildikleri altıncı ay ile bir yaşına kadar olan zaman diliminde gerçekleştirirler. Bununla birlikte gereksinimleri doğrultusunda bedensel yapısına uygun yem rasyonu tercih edilmelidir. Vitaminler, mineral maddeler, protein ve enerji yönünden denge sağlanmalıdır. Aynı erişkin atlarda olduğu gibi, tayların midesi sindirim kanalında küçük bir yer kaplar. Bu nedenle mide çabuk dolar ve çabuk boşalır. Uzun süre boş kalırsa mide asidinden dolayı gastrit ve ülser olayları ortaya çıkabilir. Mide sağlığı açısından gün boyunca tayların padokta veya ahırda otlamalarına izin verilmelidir. Taneli yemler ise toplam miktar iki veya üç öğüne bölünerek verilebilir. TAYLARIN İLK EĞİTİMİ Yeni doğan tayların rehberi anneleridir. Onların yanından ayrılmaz ve yaptıkları hareketleri taklit ederler. Kısrağa ve yanındaki tayına her zaman yavaş, sakin ve tutarlı davranılmalıdır. Onlara güven verilmelidir. Taylar çevresini ve dolayısıyla gördükleri insanları tanımak için önce çekingen olsalar da bir süre sonra merak edip yaklaşmaya çalışacaklardır. Onlarla iletişim sağlamak için sabırlı olmalı ve onlara zaman tanınmalıdır. Yeni doğan bir taya ilk bir hafta içinde yular takılabilir. Taya öğretilecek her ders, adım adım ilerlemelidir. Bedenine temas edilmesi, sevilmesi, taranması, kaşağı veya havlu ile kurulanması gibi işlemlerde acele edilmemesi gerekir. Korktuğu anda ara verilip güveni geri kazanılmalıdır. Isırma alışkanlığı yerleşmemesi için gerek tayları ve gerekse erişkin atları elle beslememek önerilmektedir. Taylar padoğa salınırken veya padokta koşmalarını teşvik etmek için hiçbir zaman kovalanmamalıdır. Hiç hata yapmayan insan, hiçbir şey yapmayan insandır ve hayatta en büyük hata, kendini hatasız sanmaktır. Yunus Emre 51 Türkiye Jokey Kulübü • • AT SAĞLIĞI •
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAzNjM=