Tüm antrenman tekniklerinin amacı, tayın kaslarını güçlendirmek, dayanıklılığını arttırmak ve sonuçta onu üstün kondisyon düzeyinde tutabilmektir. Bu dönemde beslenmesi dengeli, eksiksiz ve bütün gereksinimlerini karşılayacak şekilde olmalıdır. Sağlığının yerinde ve bedeninin zinde olması için her gün dikkatlice gözlem yapılmalı, öksürük, kas ağrıları, güçsüzlük ve iştahsızlık gibi antrenmanları aksatacak durumların üzerine gidilmelidir. Antrenmana başlamış tayların belli aralıklar ile dinlendirilmelerine izin verilmelidir. Bu molalar tayın bedensel gelişimi açısından çok önemlidir. Tay antrenmanı, bir dağcının yüksek bir dağa tırmanmasına benzer. Dağcı, tırmanışa bazen ara vererek dinlenir, sonra tekrar tırmanmaya devam eder. Tay antrenmanlarında dinlenme sıklığı ve süresi de tayın bireysel özelliklerine göre değişebilir. Kısa süreli molalarda tayın kasları artık maddeleri bölgelerinden uzaklaştıramazlar. Bu zararlı artıkların birikimi ise kas dokusuna zarar verebilir. Buna karşın çok uzun dinlenmeler de form düşüklüğüne neden olabilir. Taylarda hamlama denilen kas ağrıları, kaslarda sertlik ve duyarlılık, güçsüzlük ve antrenman performansında düşüklük ile karakterize olan durum ortaya çıkabilir. Böyle tayların eski performanslarına ulaşması uzun zaman alabilir. Kaslara aşırı yüklenilmesi sonucu kas dokusunda laktik asit birikir ve ağrı meydana getirir. Ayrıca aşırı yük taşıyan başta 3. metakarpus dediğimiz incik kemiği olmak üzere bazı kemiklerde üremeler ve çatlaklar oluşabilir. 18 aylıkken antrenmana başlayan İngiliz taylarının büyümesi bu dönemde henüz tamamlanmamıştır. Bazı kemiklerin uçlarındaki kıkırdak doku, kemik dokuya dönüşmemiştir. En çok bilineni karpal (diz) eklemindeki epifiz hattıdır. Atçılar arasında bu durum için “Dizi kapandı” veya “Dizi kapanmadı” diye söz edilir. Orta kısımdan başlayarak her iki yana doğru kemikleşmenin ilerlemesi sık sık röntgen çekilerek izlenebilir. Gelişmesini tamamlamamış kemiklere sprint veya galop sırasında fazla ağırlık yüklenmesi de deformasyonlara ve kemik kırıklarına yol açabilir. Arap tayları antrenmanlara İngiliz taylarına göre bir yıl geç başladıkları için onlarda bu tip sorunlara daha az rastlanmaktadır. Fakat Arap taylarında da antrenman temposunun hızlı olması veya antrenmanlarda acele edilmesi sonucu kas, tendo ve kemik sorunları meydana gelebilmektedir. Bu yüzden antrenmanın dozu, ırkı ne olursa olsun tayın uyum sağlayabileceği düzeyde olmalıdır. Günlük antrenmanlar ilerledikçe iskelet kaslarının hacmi de artar. Kalp, kan damarları ve akciğerler de bu tempoya alışmak için gelişirler. Antrenmanlar aynı erişkin yarış atlarında olduğu gibi çeşitli aşamalardan oluşur. Kaslar ile birlikte tüm bedenin ısınması, hız ve dayanıklılığı arttırmak için ağırlık taşıması ve zorlanma ile sonunda yavaş yavaş soğutarak dinlendirme gibi farklı basamaklar halinde uygulanabilir. Taylar kendilerinden beklenen antrenmanı tam olarak yerine getiremiyor ve topallık veya ağrı gibi bir aksaklık göze çarpıyorsa, hemen antrenmandan geri çekip sorunun kaynağı araştırılmalıdır. Antrenmanlara başlandığı zaman beslenme programları da bu yeni duruma göre ayarlanmalıdır. Bu dönemde büyümeye devam ettikleri için hem büyüme ve gelişmeleri hem de antrenman ile artan yoğun tempoya ayak uydurabilmeleri açısından daha fazla besin maddelerine gereksinim duyarlar. Taylar için bu evre çok kritiktir. Çünkü bu dönemde oluşabilecek beslenme yetersizliği veya dengesizliği kalıcı büyüme sorunlarına yol açabilir. Öncelikle hızlı büyüyen kas ve kemiklerin gereksinimleri karşılanmalıdır. Bilindiği gibi iki yaşındaki İngiliz tayları boy uzamasından çok enine genişlemeye başlarlar. Kemikler için kalsiyum, fosfor ve magnezyum gibi mineraller çok önemlidir. Kasların büyümesinde ise en fazla proteine gerek duyarlar. Lizin gibi esansiyel amino asitler dediğimiz beden içinde sentez edilemeyen ve bu nedenle dışardan alınması zorunlu olan amino asitleri içeren proteinli besinlerin verilmesine dikkat edilmelidir. Harada padokta serbestçe koşan tayların hipodroma getirilip ahırda beslenmesi sonucu ilk günlerde egzersizler kısıtlı olacağı için kemiklerde bir miktar mineral kaybı olabilir. Daha sonra piste çıkıp koşmaya başlamasına kadar geçen sürede kemiklerin tekrar güçlendirildiğinden emin olunmalıdır. Antrenmanın temposu arttıkça, beslenmenin de etkisi ile kemikler kalınlaşır ve sağlam yapıya kavuşurlar. Tayların yemlerine eklenen kalsiyum ve fosfor gibi elementlerin dengede olması çok önemlidir. Bunların azlığı da çokluğu da kemik gelişimini olumsuz etkiler. Ticari mineral katkıları bu amaçla kullanılabilir. Her zaman tayın tüm yemi tüketmesi kontrol edilmelidir. Kasların gelişimi ve diğer bedensel işlemler için gereken proteinlerin bir kısmı bedende üretilirken bir kısmı dışardan alınmalıdır. Eğer hazır ticari yemler kullanılmıyorsa protein kaynağı olarak soya, süt tozu veya saf amino asit ürünlerinden yararlanılabilir. Arpa veya yulaf gibi sadece tahıl ile besleme, tayın tüm protein gereksinimini karşılayamaz. Bu nedenle bazı katkılar gereklidir. Büyüyen ve aynı zamanda antrenmana başlamış tayın kalori gereksinimi de doğal olarak artar. En ideal enerji kaynakları tahılların yanı sıra bitkisel yağlar ve pirinç kepeğidir. Sindirim sisteminin düzenli çalışması için kaliteli ot verilmelidir. Bu sayede bağırsakların sağlığı korunurken enerji açığı da bir ölçüde kapatılmış olur. Kuru ot gibi kaba yemler enerjinin yanında bazı mineralleri, vitaminleri ve protein de içerir. Günlük rasyonun üç veya dört öğünde verilmesi önerilmektedir. Öğün araları kaliteli otlar ile desteklenmelidir. Hava koşulları, sakatlık, hastalık ve benzeri nedenler ile antrenman yapılmayan günlerde tayın aldığı enerji azaltılabilir. Fakat hiçbir zaman sağlıklı ve normal kondisyonlu tayın kilo kaybetmesine izin verilmemelidir. Belirli aralıklar ile beden ağırlığı tartılarak, hatta cidago yüksekliği ve istenirse diğer ölçümler de yazılıp kayıt tutularak tayın gelişimi yakından izlenebilir. Sıkı bir çalışmanın yerini hiçbir şey alamaz. Dehanın %1’i ilham ve %99’u terdir. Thomas Edison 49 Türkiye Jokey Kulübü • • AT SAĞLIĞI •
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAzNjM=