2021_Kasim

(zararlı) huylu olabilen, herhangi bir sınırlama veya sonlanma göstermeyen, üzerinde yaşadığı konak canlının kontrol mekanizmaları dışında hareket eden, kontrolsüz hücre çoğalması ile ortaya çıkan anormal doku kitleleri, bağışıklık sisteminin bozulması ile ilgili meydana gelen hastalıklar, diğer rahatsızlıklar, bilinmeyen veya tarif edilemeyen durumlardır. Eğer bir yarış atında uzun süren ve bir türlü düşmeyen yüksek ateş varsa, detaylı bir muayeneden geçirilmesi ve bazı testlerin yapılması gerekir. Yüksek ateşin ne zamandan beri var olduğu, ata yapılmış olan çeşitli aşılar ile iç ve dış parazit mücadele ilaçları ve benzeri sağlık kayıtlarının yanı sıra, ahır veya şehir değişikliği olup olmadığı gibi konular araştırılır. Yüksek ateşten başka hiçbir klinik belirti yoksa kapsamlı incelemeler gerekir. Bu amaçla önce tam kan sayımı, kanda biyokimyasal testler ve idrar analizi yapılır. Ayrıca gözün ve sinir sisteminin ayrıntılı muayenesine ihtiyaç vardır. Eğer bu testlerden tatmin edici sonuç alınamaz ise, eklem yıkanması yapılabilir. Steril ortamda, hedef alınan eklem içindeki sıvı çekilerek analiz için laboratuvara gönderilir. Karın içi sıvısı ve diğer beden sıvılarından, ayrıca lenf düğümlerinden ve diğer şüpheli organlardan sıvı veya hücre (iğne aspirasyon biyopsisi) örnekleri alınabilir. Daha ileri aşamada, rektal hücre örnekleri alınabilir, serolojik testler ve dışkı kültürü de yapılabilir. Kemik ve eklemlerin radyolojik incelemesi (röntgen çekilmesi) ile ekokardiyogram (kalp ultrasonografisi) ve karın organlarının ultrasonografisi, olanaklar ölçüsünde çekilebilir. Tanıya yönelik tüm incelemeler zaman alabilir ve maliyetli olabilir. Eğer uzun süren ve nedeni anlaşılamayan yüksek ateş devam ediyorsa, kaynağını kesin olarak bulmak için ayrıntılı araştırmalara gerek duyulabilir. Bütün laboratuvar testlerinin amacı, atın rahatsızlığını ortaya çıkarmaktır. Yukarıda sayılan testler yapılırken, ateşin nedeni bulunamasa bile, atın beden ısısı normal sınırlar içine çekilip iyileştirmeye çalışılmalıdır. Steroid olmayan yangı giderici ve ateş düşürücü ilaçların enjeksiyonu atın rahatlamasını sağlayacaktır. Bazen tek doz, kimi zaman da birden fazla enjeksiyon gerekebilir. Damar içi serum takviyesi atın sıvı kaybını giderdiği ve kaybettiği elektrolitleri yeniden ona kazandırdığı için yararlı olacaktır. Çünkü uzun süreli yüksek ateş dokuların su kaybetmesine ve dolayısıyla atın halsiz kalmasına yol açar. Yüksek ateş düştükten sonra, eğer atın yeterince yem tüketmediği görülürse, zayıf kalmaması için damar yolu ile bir süre beslenebilir. Protein, vitamin ve yeteri kadar enerji alabilmesi için bu maddeleri içeren serumlardan yararlanmak mümkündür. Kendi isteği ile tekrar yem yemeye başlayıncaya kadar, her gün damardan çeşitli serumlar ile beslenmesine yardımcı olmak gerekebilir. Başlangıçtan itibaren yüksek ateşin düşürülmesi için, ön bacaklarda diz ekleminden (karpal eklem), arka bacaklarda karakuş ekleminden (tarsal eklem) aşağı kısımların soğuk su ile duş yapılması önerilmektedir. Adı geçen eklemler suya batacak kadar atın soğuk su havuzuna sokulması da ateşin düşmesine katkı sağlayacaktır. Ciddi olaylarda, mevsim uygunsa atın tüm bedeni de hortum yardımıyla yıkanabilir. Bazı veteriner hekimler, deneme niteliğinde ilaçlar, özellikle geniş spektrumlu antibiyotikleri kullanmayı tercih edebilirler. Bu yöntem bakteriyel kökenli enfeksiyonlarda kimi zaman yararlı olabilirse de yüksek dozların zehirlenmeye neden olabileceği ve kullanılan antibiyotiğe karşı sağ kalan bakterilerin direnç oluşturabileceği unutulmamalıdır. Uzun süren yüksek ateşin iç organlarda geri dönüşümsüz hasarlar ve arpalama gibi zararlı yan etkileri olabilir. Sağaltım sırasında ilaçlar kullanılırken düzenli olarak atın beden ısısı ölçülmeli, başka bir klinik belirti veya davranışlarında değişiklik görülürse veteriner hekime haber verilmelidir. Daha önce yapılan yardımcı tanı yöntemleri veya laboratuvar testleri de tekrarlanabilir. Yarış atlarında yüksek ateşin düşmesi ve atın iyileşmesi, büyük ölçüde hastalığın nedeninin bulunmasına bağlıdır. İyileşme sürecinde atın fiziksel durumu ve beden direnci de önemlidir. Sağlık her şey değildir, ama sağlık olmadan her şey bir hiçtir. Arthur Schopenhauer 81 TJK’NIN SESİ KASIM 2021