2020_Mart

enerji sağlayabilir. Kas dokusunda bulunan adenozin trifosfat kaynakları çok sınırlıdır. Kas kasılmaların devam edebilmesi için ATP’nin tekrar sentezlenmesi gerekir. ATP sentezi, anaerobik fosforilasyon ve aerobik işlem olmak üzere iki şekilde sentezlenir. Kas dokusu kas liflerinden oluşmuştur. Atlarda üç tip kas lifi bulunur. Birinci tip yavaş kasılan liflerdir. Yüksek düzeyde oksijen kullanırlar. Boyutları en küçük olan bu lifler, şeker depolamaları az fakat yağ depoları zengindir. Egzersizin hızının artması ile çalışmaya başlarlar. Yürüme gibi basit hareketler sırasında da kullanılırlar. Liflere kan taşıyan kılcal damarlar en çok birinci tip kas liflerinde bulunur. Ayrıca kasılma yeteneğini en uzun süre koruyan liflerdir. Kas hücrelerinde bulunan ve myoglobin adı verilen, görevi oksijen taşımak olan protein yapısındaki madde, en çok birinci grup kas liflerinde bulunur. İkinci gruptaki lifler, hızlı kasılan, yüksek oksijen kullanma yeteneği olan, orta düzeyde myoglobin içeren, yüksek oranda glikojen ( şeker ) depolayan, yağ deposu ve kılcal damarları orta düzeyde taşıyan kas lifleridir. Fiziksel aktivite arttıkça kullanılmaya başlarlar. Boyutları ve kasılma yetenekleri orta düzeydedir. Üçüncü grup hızlı kasılır, az oksijen kullanır. En büyük liflerdir. En üst düzeyde glikojen depolar. Bunların az yağ deposu azdır. Kasılma yeteneğini uzun süre koruyamaz. Çünkü çok az sayıda kılcal damara sahiptir. Myoglobin miktarı da en az olan lif grubudur. Hızı gitgide artan bir atın bedeninde, kas liflerinin çalışması, tiplendirme sırasıyla olur. Önce birinci grup, sonra ikinci ve en son üçüncü grup kasılmaya başlar. Yarış atları çalıştıkça, kas lifleri çoğalır, kas hacmi artar. Kas liflerinin sayısı ve hacmi arttıkça, fiziksel gücü de artmıştır. Çeşitli nedenlerden dolayı antrenman yapamayıp birkaç ay istirahat ettirilen atlarda, iskelet kaslarının oksijen kullanma yeteneğinde fazla azalma olmaz. Fakat çok miktarda aerobik enerji gerektiren aktiviteler sırasında, iki haftalık istirahatten sonra, oksijen alım ve kullanım kapasitesinde önemli düşmeler görülmüştür. Yarış koşan veya yarışa yakın tempoda antrenman yapan sağlıklı atlarda, tüketilen oksijenin kaslara geri dönmesi ve kanda yükselmiş olan laktik asit düzeyinin tekrar normale inmesi birkaç saati bulur. Laktik asidin kas dokusundan uzaklaştırılması gelişmiş kılcal damar ağları sayesinde olur. Kaslarda laktik asit birikmesinin, kas tutulmalarına ve ağrılarına neden olduğu bilinmektedir. Aynı şekilde yarış veya antrenman sırasında kaslardaki glikojen depoları da tüketilir. Bu depoların tekrar doldurulmaları da birkaç gün içinde uygun beslenme programı ile sağlanabilir. Yarış sırasında glikojen depoları ne kadar çabuk tükenir veya laktik asidin miktarı ne kadar hızlı artarsa, atın yorulması ve yavaşlaması da o kadar çabuk olur. Değişik at ırklarında kas liflerinin yüzdeleri de farklılık arzeder. Safkan İngiliz ve Arap atlarındaki yüzdeler birbirine çok yakındır. Kas liflerinin yaklaşık %50’si ikinci gruptur. Üçüncü gruptakiler %30 - 35 ve birinci grup %15 - 20 civarında bulunur. Antrenman sırasında oksijen kullanma kapasitesinin artışı ile atın hızı ve dayanıklılığı da artar. Bir yarış atının koşu sırasında hızı arttıkça, sinir hücreleri de daha çok kas lifini uyarmaya başlar. Yedek yapılan veya basit yürüyüş sırasında, kas liflerinin sadece onda biri gibi düşük bir oranını kullanır. Yürüyüşte kullanılanların tamamı yavaş kasılan gruptur. At tırısa kalktığı zaman, tüm kas liflerinin yarısı çalışmaktadır. Bu durumda hem yavaş kasılan hem de hızlı kasılan lifler aktif haldedir. Galop yapan bir yarış atının üç grup kas lifleri de çalışır. Yarış veya antrenmanın temposu, aerobik metabolizma işlemleri sonucu oluşan enerjinin ne kadar çabuk devreye girdiğine bağlıdır. Yağlara oranla glikojenden daha az miktarda enerji üretildiği ve bu süreç sonunda laktik asit meydana geldiği için, hızlı kasılan liflerin çalışması sonucu yorgunluk belirtileri ortaya çıkacaktır. Bu nedenle hızlı koşulan kısa mesafe yarışları, diğerlerine göre daha yorucu olur. Dünü unutmalı, bugünü yaşamalısınız. Çünkü dün ile bugün arasında bir kavga çıkarsa yarını kaybederseniz. Honore De Balzac AT SAĞLIĞI VET. HEKİM REHA GÜLTEPE 59 TJK’NIN SESİ MART 2020