2020_Mart

Kış aylarının popüler rotaları arasında yer bulan Erzurum, her geçen gün daha da ilgi çekiyor. Biz de gözümüzü kamaştıran bu popüleriteye kapıldık ve rotamıza Erzurum’a çevirdik. Son yıllarda Palandöken kayak merkezinin ev sahipliğinde düzenlenen kış kayak festivali ve diğer organizasyonlar nedeniyle kent yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktası oluyor. Eğer yolunuz Erzurum’a düşerse, kendinizi Palandöken ile sınırlamayın. Gezilecek yerler ve tadılacak lezzetler oldukça fazla… Ama biz atçıların duraklayacağı yerlerin başında cirit kulüpleri geliyor. Araştırma tezi cirit ile ilgili olan Erzurum Atatürk Üniversitesi Öğretim Görevlisi Uğur Karcıoğlu ile cirit sporunun tarihi ve bugününü konuştuk. “CİRİT dediğimizde ilk önce neden Erzurum akıllara geliyor” diye sorduk ve sözlerine; “Bir millet kendisini Orta Asya’da var kıldı ve bu milletin kanatları at oldu” diye başlayan Uğur Karcıoğlu, “Hatta at ile umudu bir tutmuşlardı. Umut demek at demekti onlar için. Aslında umut vatandı ve yeni umut / yeni vatan arayışı içinde bulunan Orta Asya’daki atalarımız, atlarının sırtında Anadolu ya doğru yol alıp yanlarında cirit gibi birçok kabiliyet ile beraber geldiler” dedi. Anadolu’da bu spor zamanla gelişerek Türk coğrafyasında yayıldı. Fakat atlı cirit sporu en ihtişamlı dönemini Osmanlı’da yaşadı. Büyük rağbet ve himaye gören cirit o dönemde tamamen bir saray sporu haline geldi. Günümüzdeki futbol ve basketbol derbilerini aratmayan müsabakalar yapıldı. Hatta sadrazamların da at üstünde cirit oynadığı yarışmalar oldu. II. Mahmut döneminde çok sevilen bir sadrazamın attan düşüp şehit olması CİRİT’in yasaklanmasına sebep oldu. İşte bu noktada başta Erzurum olmak üzere bazı Anadolu şehirleri öne çıkıyor. Osmanlı coğrafyası içinde atlı ciritin yasaklanmasına rağmen Erzurum’un merkeze uzak köylerinde bu spor yaşatıldı. Şu anda o günkü kadar rağbette olmasa bile bu çabalar ciritin günümüze kadar gelmesini sağladı. Erzurum’dan başka Erzincan, Bayburt, Malatya, Kars, Sivas ve Uşak gibi illerimizde atlı cirit yaşamaya devam ediyor. At bizim için umut ve vatan demek. Cirit de at ile oynandığı için bu kadar değerli… ‘Atlı ciritin avcılık ile de alakalı olduğunu söyleyebilir miyiz’ diye sorduğumuzda Uğur Karcıoğlu, bu konuda bize şu bilgileri verdi: “Tarihsel açıdan değerlendirirsek Türk Kültürü araştırmalarına göre Kırgızistan’daki Saymalı taş üzerinde, Türkler’in en eski tarihlerini ifade eden çizimlerde at üzerindeki görülen binicilerin ellerinde cirit sopaları bulunuyor. Aynısı bizim Ardahan’da Çıldır’da ve Erzurum’daki Cundi Mağarası’nda bulunan kaya resimleri, net olarak söyleyemesek de milattan önce de atlı ciritin varlığını kanıtlıyor. Araştırmalarıma, atlı ciritin avcılık ile de alakalı olduğunu düşünerek devam ediyorum.” Cirit gibi özel bir spor söz konusu olunca, atların niteliklerine de bakmak gerekiyor. Cirit atı yetiştiriciliğinden konu açılınca da şu bilgileri alıyoruz: “Anadolu’daki en temel cirit at cinsi ‘Hınısın kolu kısa’ diye bilinen ırktır. Bu at ırkının ön bacaklarının arka bacaklarından daha kısa olduğu söyleniyor. Hatta düz koşu atlarında olduğu gibi cirit atları için de orjin tercihinin önemli olduğu da söylenebilir. Örneğin; Sancakbeyi, Pegasus ve Beyaz Martı yavruları ciritte en başarılı atlar olarak bilinir. İngiliz atları çok hızlı ve bu iyi bir şey fakat eğitimi zor ve dayanıksız oldukları için cirit için Arap atları tercih ediliyor.” Ata sporlarımızdan atlı cirit ile ilgili küçük de olsa siz değerli okurlarımızı bilgilendirmeye çalıştım. Çünkü bu sporun Türk tarihinde ne kadar önemli bir konumda olduğunu görüp de göz ardı etmek söz konusu olamazdı. Biz Türkiye Jokey Kulübü olarak atın olduğu her yerde bulunmaya çalışıyoruz ve desteklerimizi aksatmıyoruz. Siz at sevdalıları da at sahibi, sporcu ya da en azından sadık birer seyirci olarak, atalarımızın son derece değerli geleneklerinin yaşatılmasına katkıda bulunabilirsiniz. Rotamız at, takipte kalın… A ROTAMIZ AT SABA NAGHSH 51 TJK’NIN SESİ MART 2020