2019_Nisan

Eğer bir yarış atının günlük olarak tükettiği toplam yem miktarı dengeli ve çeşitli katkı maddeleri ile takviye edilmiş ise, kemiklerinin gücü ve dayanıklılığını belirleyecek tek faktör, bu durumda egzersizdir (antrenman). Antrenman yaptıkça kemiklerde bazı kimyasal ve biyolojik değişiklikler meydana gelir. Antrenmanın temposuna bağlı olarak kemik yapısı tekrar şekillenir ve yenilenir diyebiliriz... Yarış atının antrenman temposu arttıkça kemiklerin taşıdığı yük de artar. Üzerine basınç uygulanan kemik dokusu yenilenmeye başlar. Kemiklerdeki osteoklast denilen hücreler, kemik yıkımında görev alırlar ve yapısal olarak büyük hücrelerdir. Bunların parçaladıkları dokularda daha güçlü kemik yapısı şekillenir. Osteoklastlar, parat hormonu tarafından uyarılarak kemik matriksinin rezorbsiyonunu arttırarak kan dolaşımına kalsiyum ve diğer iyonları verirler. Kemik dokusundaki diğer bir çeşit hücre grubu olan osteoblastlar ise, kıkırdak matriksinin oluşmasını ve kıkırdak dokusunda mineral maddelerin toplanarak kemik dokuya dönüşmesini sağlarlar. Osteoblastlara kemik hücrelerinin öncüsüdür de denilebilir. Çoğalarak olgunlaşmamış kemik hücrelerine dönüşürler. Kemik oluşmasında ve yenilenmesinde rol oynarlar. Primer kemik dokusunu meydana getiren kemik matriksinin, glikozaminler ve Tip 1 kollajen gibi organik maddelerini sentezlemekle görevlidirler. Kemiklerin yenilenmesi konusunda ileri sürülen bir teoriye göre, kemik dokusundaki mekanik özelliklerde bir değişim olduğu zaman, osteoklastlara haber gider ve bu değişiklik osteoklastlar tarafından anlaşılır. Kemiğin yapısal olarak güçlendirilmesi için bu çeşit bir sinyale ihtiyaç vardır. Kemik dokusuna basınç uygulanması veya kemiğin zorlanması, gerilmesi gibi etkenler dokunun güçlendirilmesi için yeterli sinyallerdir. Bir yarış atı ne kadar hızlı koşarsa, kemikleri o derece gerilir ve zorlanır. Kemiklerin zorlanarak baskı altında kalması, kemik gelişimini arttırır. Tayın doğumundan başlayarak tüm yaşamı boyunca kemiklerinin şekli, mekanik ve kimyasal yapısı (içerdiği mineraller) yaptığı bedensel egzersizlerden etkilenmektedir. Kemik yoğunluğu üzerine yapılan bir araştırmada, doğduğu ilk günden itibaren, ahıra kapatılan tayların, padokta koştukları ve zaman zaman ahırda istirahate alınan taylara oranla daha zayıf yoğunlukta kemiklere sahip oldukları görülmüştür. Bu arada yaşamının ilk gününden başlayarak sprint yapmaya zorlanan taylarda, uzun dönemde olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan bir araştırmada ise aynı yemi tüketen 3 grup Arap tayları arasında, içerdiği mineraller bakımından en zayıf kemik yapısı 24 saat ahırda tutulan grupta bulunmuştur. Tüm gün padokta kalan ikinci grup ile günün yarısını padokta yarısını ahırda geçiren üçüncü grubun kemik mineral yoğunlukları birbirine yakın ama ilk gruptan daha iyi olduğu açıklanmıştır. Bu ve benzer araştırma sonuçlarına göre, sağlıklı kemik yapısına kavuşmaları için süt emen tayları, annesinden ayrılan tayları ve bir yaşlı olanları haralarda günde en az 12 saat padokta tutmak gerekmektedir. Haradan ayrılıp hipodrom veya antrenman merkezinde çalışmaya başlayan İngiliz taylarının iskelet yapılarında önemli değişimler ve yeni duruma uyum gösterme çabaları saptanmıştır. Bu kemiksel değişimler, atların antrenman ve ahırda tutulma sürelerine bağlı olarak farklılık gösterir. Bu dönemde beslenme de önemli rol oynar. Amerika Birleşik Devletleri’nde bir özel harada yarışlara hazırlık için antrenmana başlayacak olan onbeş İngiliz tayının kemik yoğunluğu ve boyutları incelemeye alınmış. İncik kemiklerinin her ay düzenli olarak radyografisi çekilmiş. Yine her ay kemik mineral içeriği ölçülmüş, kanda kalsiyum, fosfor ve kemik gelişiminin işareti sayılan osteocalcin hormon düzeyi ölçülmüş. Bu taylar özel harada Kasım ayı sonunda antrenmana başlamış. Günde ortalama 6 saat ahırda tutulmuşlar. Bu dönemde padokta 15 - 20 dakika tırıs yapılacak şekilde antrenman düzeyi hafif gerçekleşmiş. 28 gün sonra Aralık ayında antrenman merkezine götürülmüşler. Bu merkezde günde ortalama 23 saat ahırda kalmış, kısa süreli dışarı çıkarılmış veya hiç çıkarılmamışlar. 28’inci - 84’üncü günler arası (Ocak - Şubat) hiçbiri 2 yaşını doldurmamış olan bu taylar kapalı alanda hafif çalıştırılmışlar. Mart’ta (84 - 112’nci gün arası) antrenman dozu artmış ve yoğun antrenman temposu devam etmiş. İncik kemiği mineral içeriği tay antrenman merkezine geldiklerinde (28’inci günden 84’üncü güne kadar) düşmüş. Antrenman sahasına çıkıp tempo arttıkça kemik mineral içeriği de ahırda kaldıkları zamana oranla artmıştır. Plasma osteocalcin düzeyi, ahırda tutuldukları sürede azalmış, yoğun antrenmana başladıkları zaman artmıştır. Buna bağlı olarak kemik şekillenmesi ve güçlenmesi de artmıştır. Plasma kalsiyum oranı, hafif antrenman zamanında (28 - 84’üncü günler) düşüş göstermiş, antrenmanın temposu ile birlikte sonradan artmış. Fosfor düzeyi de kalsiyum gibi önce düşmüş sonra yükselmiştir. Sonuç olarak daha önceki bilgilerimizi de onaylar şekilde kemiklerin güçlendirilmesi için antrenmanın önemi ortaya çıkmıştır. Harada tayların günde ortalama 12 saatten fazla ahırda tutulmaları, kemiklerdeki mineral yoğunluğunu azaltmaktadır. Yürüyüş ve hafif egzersizlerin kemiklerin yapısına veya güçlendirilmesine bir etkisi yoktur. Ancak, hızlı çalışma temposu kemiklerin sağlamlaşmasını uyarmaktadır. Uzun süre tırıs yapan ve hafif tempoda çalışan yarış atlarının kalp damar sistemi iyi gelişir. Fakat bu program, sert yarışlara hazırlanan kemikleri yeterince dayanıklı kılmaz. Kalbi güçlendirir, damarları geliştirir, fakat kemiklerin güçlenmesi için yeterli değildir. Kısa süreli hızlı çalışmanın “sore shine” oluşmasını önlediğini ileri süren bilim insanlarına göre, 200 metreyi 14 saniyede tamamlayan yarış atlarında, bu çalışma şekli devam ettiği sürece kemiklerin mineral içeriği de artacaktır. Belirli bir süre antrenmana devam eden ve yeterli kondisyona ulaşan taylara haftada iki, üç kez 200 metreden fazla olmamak koşulu ile kısa sprintler önerilmektedir. Antrenman ile kemik gelişimi arasındaki ilişkiye ait araştırmalar devam etmektedir, her ata özgü ayrı bir antrenman programı uygulanabileceği de unutulmamalıdır. Yaşlanmadan akıllanmayı çok isterdim… Bernard Shaw 77 TJK’NIN SESİ NİSAN 2019 YAŞLI & GENÇ ATLARDA KEMİK YAPILARI