2018_Haziran

47 TJK’NIN SESİ HAZİRAN 2018 TEOMAN DEMİRÖZ İ ngilizler’de Victory Gallop, Luxor, Torok, Lion Heart, Mendip, Kaneko, Cuvee ve Mehmet Bora adlı aygırlar ilan edilen aşım kontenjanlarını doldurmuşlardır. Native Khan, Scarface, El Corredor ve Dai Jin isimli aygırların ise, bir iki boş kontenjan açığı bulunmaktadır. Arap aygırlarda ise, Şimşeğinoğlu ilan edilen 80 aşım sayısını dolduran isim oldu. Güntay, Efem, Uçanoğlu, Karaüzüm, Sakarbaşı, Berkay Efe, Uluer, Sarraf ise sıfat adetlerini doldurmaya yaklaşan isimler oldu. Her sezon olduğu gibi bu aşım sezonu öncesinde de kısrak sahiplerine aygır seçimi hususunda danışmanlık yaptım. Bu hassas konuda nasıl çalıştığımı sizlerle paylaşmaya çalışacağım. Kısrağın ismi bana ulaştığında, varsa taylarının başarıları, antrenörü, yetiştirildiği hara, hangi aygırdan nasıl tay aldığı, tayları henüz koşmadı ise mevcut taylarının resimleri (eşkal) benim için birincil önemdedir. Kısrağın kendisi koştu ise eşkali (boyu, posu), yarış hayatındaki başarısı, yetiştirildiği hara, antrenörü, yarış hayatındaki sorunları ve tabii ki pedigrisini de incelerim. Yarış hayatı olamasa ya da çeşitli olumsuzluklar nedeni ile başarısız olup damızlığa ayrılan anne adaylarında ise, kendi konfirmasyonu dışında kısrağın annesi ve kardeşlerinin kalitesi, babası dikkate aldığım hususların başında gelir. Kısrak incelendikten sonra sıra aygır seçimine gelir. Kısrak sahibine üzülerek de olsa ilk sorum: “Koşucu musunuz, satıcı mısınız?” şeklinde oluyor. Bizim işimiz ülkemiz pistlerinde iki, üç yıl sonra lider olacak aygır hakkında da öngörü de bulunmaktır. Yetiştirilen tay lider aygırlardan birinin tayı olursa ve satmak durumunda kalınır ise hem kolay, hem de karlı bir yetiştiricilik faaliyeti gerçekleştirilmiş olur. Aksi durumda ise, başarılı bir eşleşme olsa bile satış zorunluluğunda oldukça zorlanılacak ve maddi zararla karşılaşılacaktır. Aygır kısrak eşleşmelerinde, aygırların taylarının konfirmasyonları (modelleri), kısrağa bağlı değişkenlikleri, (aygır baskınlıkları) önemli olup, aygır ve kısrağın pedigrileri de (kağıtları da) yan yana getirilir. Eşleşmede, ana kraliçe tabir edilen soy kurucu kısraklar üzerine oluşan akrabalıklar da benim için en önemli tercih sebeplerindendir. Nitelikli tay verip, kendisi de iyi yarış atı olan kısraklarda çok yakın akrabalıklardan kaçmaya çalışırım. Bunların dışında, 3 / 4 kardeş eşleşmeleri de denenebilir. TesioPower 5.0 TB programı da bilgisayarlarımda yüklüdür ve birçok şampiyon pedigrisi de eşleşmelerde çapraz olarak dikkate alınır. Tüm bu işler iyi bir tay yetiştirmek için yapılır. Kısrak şayet nefis bir tay doğurmuş ve tayına iyi bakıyor ise, bundan sonrası onu sporcu olarak mümkün mertebe az hata yaparak sahaya getirmeye, az hata yaparak antrene edip yarış koşmaya ve kazanmaya kalıyor. Yurtdışında yıl içinde çok sayıda satış organizasyonu olduğundan, taylar doğdukları yıldan başlayıp bir kaç defa satış ringine çıkarlar. Hal böyle olunca taylar annelerinden ayrıldıktan hemen sonra sporcu muamelesi görmeye başlarlar. 6 aylık taylar haftada 6 gün Horse Walker isimli makinada idmana tabii tutulmaya başlarlar, büyük çiftliklerde ise havuz idmanları ilave olarak uygulanır, yem rasyonları bireye özel ayarlanır. Japonya’da ise 1 yaşındaki taylar için idman merkezi mevcuttur. Coolmore, Darley gibi devler, satışlardan her yıl nitelikli tay ve kısrakları astronomik bedeller ile satın almaktalar. Hal böyle olunca enternasyonal anlamda neden rekabet edemediğimiz ortadadır. En azından yetiştirdiğimiz taylara haralardan başlayıp sporcu muamelesi yapmakla çıtayı yükseltebiliriz diye düşünüyorum. HORSE WALKER... HAVUZ İDMANI...